Từ 01/01/2026, hộ kinh doanh tại Việt Nam sẽ không còn phải nộp lệ phí môn bài và thuế khoán. Thay đổi này, căn cứ Nghị quyết 198/2025/QH15, yêu cầu các hộ kinh doanh chuyển sang phương pháp kê khai thuế, đòi hỏi quản lý sổ sách và tuân thủ chặt chẽ hơn.

30 giây. Nhập lương. Bấm nút. Biết ngay mình có phải đóng thuế không. Đơn giản vậy thôi. Đó là phương châm làm việc của Cú Kiểm Toán — chính xác, ngắn gọn, soi kỹ từng con số. Và hôm nay, chúng ta soi vào một con số thay đổi cục diện cho hàng triệu hộ kinh doanh tại Việt Nam.

Một quyết định lịch sử sắp có hiệu lực: Từ 01/01/2026, lệ phí môn bài và thuế khoán đối với hộ kinh doanh sẽ chính thức bị bãi bỏ. Thay vào đó, tất cả các hộ kinh doanh phải chuyển sang phương pháp kê khai thuế. Đây không chỉ là một thay đổi nhỏ về thủ tục, mà là sự dịch chuyển căn bản trong cách nhà nước quản lý và thu thuế từ khu vực kinh tế quan trọng này. Hộ kinh doanh cần nắm rõ để không bị động, tránh rủi ro tài chính không đáng có.

1. Bãi bỏ lệ phí môn bài và thuế khoán: Thay đổi lịch sử từ 2026

Sự thay đổi này được cụ thể hóa trong Nghị quyết 198/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 01/01/2026. Đây là một động thái mạnh mẽ của Quốc hội và Bộ Tài chính nhằm hướng tới một hệ thống thuế minh bạch, công bằng và khuyến khích sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân. Lệ phí môn bài, một khoản cố định đóng hàng năm, và thuế khoán, phương pháp tính thuế dựa trên doanh thu ước tính, đã trở nên không còn phù hợp với xu thế hội nhập và yêu cầu quản lý hiện đại.

Theo phân tích từ Cú Kiểm Toán (thue.cuthongthai.vn).

Việc bãi bỏ hai loại thuế này không có nghĩa là hộ kinh doanh không còn nghĩa vụ thuế. Ngược lại, nó đặt ra yêu cầu cao hơn về tính chuyên nghiệp trong quản lý tài chính và tuân thủ thuế. Theo đó, hộ kinh doanh sẽ phải tự kê khai các khoản thuế phát sinh, chủ yếu là thuế thu nhập cá nhân (TNCN) và thuế giá trị gia tăng (GTGT), dựa trên doanh thu và chi phí thực tế. Điều này thúc đẩy sự minh bạch nhưng cũng tăng gánh nặng về thủ tục hành chính nếu hộ kinh doanh không có sự chuẩn bị kỹ lưỡng.

1.1. Nghị quyết 198/2025/QH15: Nền tảng pháp lý mới

Nghị quyết 198/2025/QH15 là văn bản pháp luật then chốt cho sự thay đổi này. Nó phản ánh cam kết của Chính phủ trong việc cải cách thủ tục hành chính, giảm gánh nặng cho người nộp thuế, và tạo môi trường kinh doanh thuận lợi hơn. Mục tiêu là thúc đẩy sự phát triển của hộ kinh doanh, giúp họ hội nhập sâu hơn vào nền kinh tế số và giảm thiểu tình trạng thất thu thuế từ các giao dịch không được ghi nhận đầy đủ. Tuy nhiên, chuyển đổi đồng loạt sang kê khai cũng là một thách thức lớn về năng lực quản lý của cơ quan thuế và khả năng thích ứng của hàng triệu hộ kinh doanh.

1.2. Tác động kép: Cơ hội và thách thức

Cơ hội lớn nhất là việc giảm gánh nặng chi phí ban đầu (lệ phí môn bài) và sự đơn giản hóa trong việc nộp thuế khoán. Các hộ kinh doanh có doanh thu thấp sẽ có thể hưởng lợi từ việc chỉ nộp thuế trên thu nhập thực tế, thay vì mức khoán có thể cao hơn. Thách thức là sự phức tạp của việc kê khai, đòi hỏi hộ kinh doanh phải có kiến thức về kế toán, lưu giữ hóa đơn chứng từ và tự chịu trách nhiệm về số liệu kê khai. Sự chuẩn bị kỹ lưỡng là chìa khóa để biến thách thức thành cơ hội.

2. Kê khai thuế: Quy trình mới cho hộ kinh doanh

Chuyển từ thuế khoán sang kê khai là một bước nhảy vọt. Thuế khoán đơn giản ở chỗ cơ quan thuế sẽ ước tính doanh thu và xác định số thuế phải nộp một lần cho cả năm. Với kê khai, hộ kinh doanh phải tự mình ghi chép, tổng hợp doanh thu, chi phí phát sinh hàng tháng hoặc quý, rồi nộp tờ khai và số thuế tương ứng. Quy trình này đòi hỏi sự tỉ mỉ, chính xác và thường xuyên cập nhật.

Việc kê khai thuế sẽ áp dụng cho cả thuế thu nhập cá nhân (TNCN) và thuế giá trị gia tăng (GTGT). Điều này có nghĩa là mỗi giao dịch mua vào, bán ra, mỗi khoản thu, khoản chi đều cần được ghi nhận. Đừng nghĩ kê khai là phức tạp một mình. Nhiều công cụ đã ra đời để hỗ trợ, mà Cú Kiểm Toán là một trong số đó.

2.1. Kê khai khác gì khoán?

Để dễ hình dung, Cú Kiểm Toán đã chuẩn bị bảng so sánh dưới đây:

Như Cú Kiểm Toán đã chỉ ra, phương pháp kê khai tối ưu hóa tính công bằng khi bạn chỉ đóng thuế trên thu nhập thực tế. Nhưng đồng thời, nó đòi hỏi sự kỷ luật và chính xác cao hơn. Đừng để bản thân bị động trước những thay đổi này.

2.2. Các khoản thuế hộ kinh doanh phải kê khai

Khi chuyển sang kê khai, hộ kinh doanh thường phải nộp:

Bạn có thể tự kiểm tra ngay nghĩa vụ thuế TNCN và GTGT của mình với 30+ công cụ miễn phí của Cú Thông Thái. Chỉ cần nhập các số liệu cơ bản, bạn sẽ nhận được kết quả dự kiến nhanh chóng, giúp lập kế hoạch tài chính hiệu quả hơn.

4. Kết luận: Vững vàng trước thay đổi

Sự bãi bỏ lệ phí môn bài và thuế khoán từ 01/01/2026 theo Nghị quyết 198/2025/QH15 là một bước tiến quan trọng trong việc cải cách chính sách thuế tại Việt Nam. Đây là cơ hội để hàng triệu hộ kinh doanh giảm bớt gánh nặng hành chính, nhưng đồng thời cũng là thách thức đòi hỏi sự chủ động và chuyên nghiệp hơn trong quản lý tài chính.

Việc hiểu rõ các thay đổi, chuẩn bị kỹ lưỡng cho cơ chế kê khai, và tận dụng các nguồn lực hỗ trợ là điều kiện tiên quyết để hộ kinh doanh vững vàng trong kỷ nguyên mới. Hãy nhớ rằng, tuân thủ thuế không chỉ là nghĩa vụ mà còn là chìa khóa để xây dựng một nền tảng kinh doanh bền vững và uy tín.

Đừng để những thay đổi về chính sách làm bạn lúng túng. Hãy luôn cập nhật thông tin và chuẩn bị sẵn sàng. Sử dụng 30+ công cụ tính thuế miễn phí tại thue.cuthongthai.vn để kiểm tra và quản lý nghĩa vụ thuế của bạn một cách dễ dàng và hiệu quả nhất.