Thuế thừa kế theo Luật 109/2025/QH15 là khoản thuế thu nhập cá nhân áp dụng với thu nhập từ nhận thừa kế, quà tặng, với thuế suất 10% trên phần giá trị tài sản vượt ngưỡng 20 triệu đồng mỗi lần, có hiệu lực từ 01/7/2026. Luật mới mở rộng phạm vi tài sản chịu thuế và siết chặt quản lý, đòi hỏi các gia đình phải có kế hoạch truyền thừa rõ ràng.

Giới Thiệu: Con Đường Truyền Thừa Gian Nan Của Gia Tộc Việt

Trong dòng chảy của thời gian, việc gây dựng và tích lũy tài sản luôn là khát vọng thiêng liêng của mỗi gia đình Việt. Từ ông cha, cha mẹ, đến các thế hệ con cháu, ai cũng mong muốn để lại một nền tảng vững chắc cho tương lai. Thế nhưng, con đường truyền thừa tài sản qua các thế hệ không phải lúc nào cũng bằng phẳng. Những thay đổi trong chính sách, đặc biệt là về thuế, có thể bất ngờ "nuốt chửng" một phần đáng kể di sản, nếu gia đình không có sự chuẩn bị chu đáo và am tường pháp luật.

Thời gian gần đây, giới tinh hoa và các gia đình có tài sản lớn tại các đô thị sầm uất như Hà Nội, TP.HCM đang xôn xao về Luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN) 2025 số 109/2025/QH15 vừa được Quốc hội thông qua. Đây không chỉ là một điều chỉnh thông thường, mà là cuộc "đại tu" lớn nhất về thuế TNCN trong gần 15 năm qua, với nhiều quy định tác động trực tiếp đến thuế thừa kế và quà tặng tài sản. Luật sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, tạo ra một khoảng trống 18 tháng – một "cửa sổ vàng" để các gia tộc Việt kịp thời rà soát, điều chỉnh chiến lược truyền thừa tài sản của mình.

Bối cảnh này càng trở nên cấp thiết khi giá trị bất động sản, chứng khoán và các tài sản tài chính khác liên tục tăng cao trong những năm gần đây. Một miếng đất trị giá vài tỷ đồng ở quận Hoàn Kiếm (Hà Nội) hay quận 1 (TP.HCM) nay có thể lên đến hàng chục, thậm chí trăm tỷ đồng. Việc này khiến nghĩa vụ thuế khi chuyển giao tài sản trở thành một gánh nặng không hề nhỏ. Theo Tổng cục Thống kê, giai đoạn 2020–2024, giá nhà ở và vật liệu xây dựng tăng bình quân khoảng 4–5%/năm, riêng tại Hà Nội và TP.HCM có năm tăng trên 7%. Chính phủ cũng đang đẩy mạnh cải cách thuế để mở rộng cơ sở thu, hướng tới công bằng và hạn chế trốn thuế, chuyển giá trong giao dịch tài sản giữa các thành viên gia đình.

Bài viết này sẽ "mổ xẻ" 10 thay đổi lớn nhất về thuế thừa kế tài sản theo Luật 109/2025/QH15, giúp quý vị hiểu rõ tác động và chủ động xây dựng chiến lược bảo vệ tài sản gia tộc một cách hiệu quả nhất, tránh để những công sức gây dựng cả đời bị hao hụt chỉ vì thiếu hiểu biết về quy định mới.

Mổ Xẻ Luật 109/2025/QH15: 10 Điểm Mấu Chốt Gia Tộc Việt Cần Nắm Rõ

Luật 109/2025/QH15 không phải là một đạo luật riêng về "thuế thừa kế" như ở nhiều quốc gia phát triển như Nhật Bản hay Hàn Quốc. Tuy nhiên, các quy định chi tiết về thu nhập từ nhận thừa kế, quà tặng trong luật này đã tạo ra một khung khổ pháp lý mới, rõ ràng và chặt chẽ hơn bao giờ hết, định hình lại cách các gia đình Việt Nam cần lập kế hoạch truyền thừa tài sản. Dưới đây là 10 thay đổi mấu chốt mà mọi gia tộc cần lưu tâm:

🦉 Cú nhận xét: Luật mới không tăng thuế suất nhưng siết chặt quản lý, mở rộng đối tượng chịu thuế và làm rõ hơn quy trình, khiến việc lập kế hoạch truyền thừa tài sản trở nên phức tạp hơn mà cũng cấp thiết hơn.

1. Thuế suất 10% đối với thu nhập từ nhận thừa kế, quà tặng được khẳng định rõ ràng

Điều 18 Luật 109/2025 quy định rõ ràng rằng thu nhập từ nhận thừa kế, quà tặng của cá nhân cư trú là thu nhập chịu thuế, và sẽ áp dụng thuế suất 10%. Về bản chất, mức thuế suất này không thay đổi so với quy định hiện hành, nhưng việc được quy định tách bạch và minh bạch hơn trong luật mới giúp hạn chế những cách hiểu mơ hồ trước đây. Điều này có nghĩa là, nếu tài sản của gia đình bạn vượt ngưỡng quy định, con cháu sẽ phải nộp 10% giá trị tài sản đó cho ngân sách nhà nước.

2. Nâng ngưỡng chịu thuế cho thừa kế, quà tặng lên trên 20 triệu đồng mỗi lần

Đây là một tin vui nhỏ cho các trường hợp chuyển giao tài sản có giá trị không quá lớn. Luật mới đã nâng ngưỡng thu nhập để phải nộp thuế đối với một số khoản thu nhập tính theo từng lần phát sinh, trong đó có nhận thừa kế, quà tặng, từ 10 triệu đồng lên 20 triệu đồng. Điều này có nghĩa là, thu nhập tính thuế sẽ là phần giá trị tài sản thừa kế vượt trên 20 triệu đồng mỗi lần nhận. Ví dụ, nếu bạn được thừa kế một thửa đất nông nghiệp ở Thái Bình trị giá 30 triệu đồng, bạn chỉ phải đóng thuế trên 10 triệu đồng (30 – 20 triệu). Thay đổi này giúp giảm gánh nặng hành chính cho các giao dịch nhỏ lẻ mang tính gia đình.

3. Làm rõ thời điểm phát sinh thu nhập tính thuế thừa kế

Một điểm quan trọng khác là Luật mới quy định rõ: thời điểm xác định thu nhập tính thuế với thừa kế là thời điểm người nộp thuế nhận được thừa kế. Điều này cực kỳ quan trọng đối với các tài sản bất động sản có giá trị lớn tại các thành phố như Hà Nội, TP.HCM, nơi tình trạng đã có di chúc nhưng thủ tục sang tên sổ đỏ, sổ hồng chưa hoàn tất thường xuyên xảy ra. Cơ quan thuế giờ đây sẽ căn cứ chính xác vào thời điểm hoàn tất các thủ tục pháp lý để xác định nghĩa vụ thuế, tránh tình trạng chây ì hoặc cố tình trì hoãn để né thuế.

4. Mở rộng đáng kể các trường hợp miễn thuế, bao gồm tài sản xanh và an sinh

Luật 109/2025 đã liệt kê 21 khoản thu nhập được miễn thuế, trong đó có một số trường hợp liên quan đến chuyển nhượng, nhận thừa kế, quà tặng đặc thù. Điều đáng chú ý là xu hướng khuyến khích các loại tài sản xanh, tài sản số, tài sản phục vụ an sinh. Ví dụ, miễn thuế đối với thu nhập từ chuyển nhượng lần đầu kết quả giảm phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon; thu nhập từ lãi trái phiếu xanh. Đối với các gia đình có tầm nhìn dài hạn, việc dịch chuyển một phần tài sản sang các kênh đầu tư này có thể mang lại lợi ích kép: vừa đóng góp cho xã hội, vừa tối ưu hóa nghĩa vụ thuế khi truyền lại cho thế hệ sau.

5. Liên thông chặt chẽ với quy định về tài sản số, vàng miếng, chứng khoán và các tài sản mới

Đây là một trong những điểm đột phá nhất của Luật 109/2025. Lần đầu tiên, luật pháp Việt Nam coi tài sản số (như tài sản trên nền tảng số, các quyền kỹ thuật số), chuyển nhượng vàng miếng, tên miền ".vn", biển số xe trúng đấu giá, trái phiếu xanh, chứng chỉ quỹ mở… là thu nhập chịu thuế. Điều này tác động trực tiếp đến thuế thừa kế khi người thừa kế nhận các loại tài sản sau:

Với các gia đình ở TP.HCM, Hà Nội có danh mục tài sản lớn gồm chứng khoán niêm yết, trái phiếu doanh nghiệp, trái phiếu chính quyền địa phương hay thậm chí là tài sản số, việc định giá tài sản khi thừa kế sẽ phức tạp hơn rất nhiều. Tuy nhiên, khung pháp lý đã rõ ràng hơn, đòi hỏi sự chủ động từ phía người nộp thuế.

6. Điều chỉnh ngưỡng thu nhập tính thuế giúp tránh đánh thuế các giao dịch "mang tính gia đình nhỏ lẻ"

Việc nâng ngưỡng thu nhập từng lần từ 10 lên 20 triệu đồng áp dụng cho cả thừa kế, quà tặng không chỉ giúp giảm gánh nặng hành chính mà còn phù hợp với thực tế đời sống. Nó loại bỏ các trường hợp phải khai thuế đối với các tài sản nhỏ, ví dụ: tặng con chiếc xe máy cũ giá 15–18 triệu đồng hoặc một số đồ dùng gia đình có giá trị tương đương. Điều này cho thấy sự linh hoạt và thấu hiểu của chính sách đối với các giao dịch mang tính chất gắn kết gia đình truyền thống ở nhiều tỉnh thành.

7. Gắn thuế thừa kế với chính sách an sinh và khuyến khích đầu tư dài hạn

Luật mới miễn thuế hoặc giảm thuế mạnh cho các khoản thu nhập từ quỹ hưu trí bổ sung, quỹ hưu trí tự nguyện, quỹ đầu tư chứng khoán, quỹ đầu tư bất động sản trong một số điều kiện nhất định. Điều này mở ra một hướng đi mới cho các gia đình muốn tối ưu hóa nghĩa vụ thuế. Khi các tài sản này được truyền lại dưới dạng thừa kế, tổng nghĩa vụ thuế của gia đình có thể thấp hơn so với việc nắm giữ trực tiếp bất động sản đứng tên cá nhân, đặc biệt là tại các đô thị đắt đỏ như quận 1, quận 7 (TP.HCM) hay quận Hoàn Kiếm, Cầu Giấy (Hà Nội). Đây là một tín hiệu cho thấy chính sách đang khuyến khích dịch chuyển dòng tiền vào các kênh đầu tư có tổ chức và dài hạn.

8. Tác động gián tiếp từ việc nâng giảm trừ gia cảnh và điều chỉnh bậc thuế

Mặc dù không trực tiếp là thuế thừa kế, việc Luật mới đưa giảm trừ gia cảnh cho bản thân người nộp thuế lên 15,5 triệu đồng/tháng và cho mỗi người phụ thuộc lên 6,2 triệu đồng/tháng có tác động gián tiếp nhưng đáng kể. Tổng gánh nặng thuế TNCN trong gia đình giảm xuống, tạo ra dư địa tài chính lớn hơn. Khoản tiền tiết kiệm được có thể được dùng để lập kế hoạch tài sản, mua bảo hiểm nhân thọ, đầu tư vào các quỹ – những công cụ sau đó có thể trở thành tài sản thừa kế được quản lý hiệu quả hơn, thậm chí được miễn hoặc giảm thuế theo các quy định mới.

9. Siết quản lý, nhưng tạo hành lang pháp lý rõ hơn cho chuyển dịch tài sản giữa các đời

Thông qua việc mở rộng định nghĩa thu nhập chịu thuế và chuẩn hóa quy định thừa kế, quà tặng, cơ quan thuế tại các địa phương như Cục Thuế Hà Nội, Cục Thuế TP.HCM có cơ sở pháp lý mạnh hơn để kiểm soát. Điều này nhằm hạn chế các hành vi như giao dịch đứng tên thay, mua bán – tặng cho để tránh thuế, hoặc lợi dụng hình thức tặng cho giữa người thân để né thuế chuyển nhượng bất động sản. Tuy nhiên, cùng lúc đó, người dân và doanh nghiệp cũng có thể chủ động lập kế hoạch thừa kế (chia nhỏ tài sản theo thời gian, sử dụng cấu trúc công ty gia đình, quỹ đầu tư…) trên nền một bộ luật rõ ràng, ổn định hơn. Sự minh bạch sẽ là chìa khóa.

10. Hiệu lực từ 01/7/2026: Cửa sổ chuẩn bị 1–1,5 năm cho kế hoạch thừa kế

Luật 109/2025 có hiệu lực từ 01/7/2026. Điều này tạo ra một khoảng thời gian quá độ vô cùng quý giá cho các gia đình. Từ nay đến giữa năm 2026 là cơ hội để các gia đình có tài sản lớn tại Hà Nội, TP.HCM, Bình Dương, Đồng Nai… rà soát lại toàn bộ danh mục tài sản, các di chúc đã lập, và làm việc với các chuyên gia tài chính để sắp xếp lại cấu trúc sở hữu. Ví dụ, chuyển một phần tài sản sang quỹ đầu tư, sản phẩm bảo hiểm – đầu tư trước khi luật có hiệu lực đầy đủ. Sự chủ động trong giai đoạn này sẽ quyết định việc gia tộc có bảo toàn được tài sản hay phải đóng một khoản thuế không nhỏ trong tương lai.

🦉 Cú nhận xét: Gia tộc Việt, nếu không tận dụng "cửa sổ vàng" này để tái cấu trúc tài sản và lập kế hoạch rõ ràng, rất dễ rơi vào tình thế bị động, mất đi hàng tỷ đồng thuế không đáng có.

Bài Học Từ Gia Tộc Thành Công: Kế Hoạch Sớm Là Vàng

Câu chuyện về các gia tộc giàu có trên thế giới và cả ở Việt Nam đều chung một bài học: kế hoạch tài sản càng sớm, càng chi tiết, thì càng giúp bảo toàn và phát triển tài sản qua nhiều thế hệ. Họ không chỉ chú trọng việc kiếm tiền, mà còn đầu tư rất nhiều vào chiến lược truyền thừa.

Chúng ta hãy nhìn vào trường hợp của gia đình Bà Nguyễn Thị Huệ, 72 tuổi, một Việt Kiều vừa về hưu tại quận 3, TP.HCM. Bà Huệ sở hữu một khối tài sản lớn bao gồm nhiều căn nhà phố, cổ phiếu của các công ty niêm yết và một danh mục vàng miếng đáng kể. Bà có hai người con đang định cư ở nước ngoài và rất lo lắng về việc chuyển giao tài sản khi mình qua đời, đặc biệt là sau khi nghe tin về Luật 109/2025. Bà sợ các con sẽ gặp rắc rối về thủ tục, thuế má và tranh chấp.

Ban đầu, Bà Huệ định chỉ viết di chúc. Tuy nhiên, qua tư vấn của một chuyên gia tài chính gia đình, bà hiểu rằng di chúc chỉ là một phần của kế hoạch. Bà đã quyết định tìm hiểu sâu hơn về quản lý tài sản gia tộc. Bà truy cập Ma Trận Dòng Tiền CTT™ và nhập vào các loại tài sản hiện có của mình. Kết quả bất ngờ đã chỉ ra rằng, nếu chỉ để lại theo hình thức di chúc thông thường, với giá trị tài sản hiện tại, các con bà sẽ phải gánh một khoản thuế thừa kế lên đến hàng chục tỷ đồng. Ma Trận còn phân tích rủi ro thanh khoản nếu các con cần tiền mặt để đóng thuế hoặc chia tách tài sản.

Nhờ đó, bà Huệ đã kịp thời thay đổi chiến lược. Bà cùng chuyên gia bắt đầu dịch chuyển một phần tài sản sang các quỹ đầu tư được miễn hoặc giảm thuế theo luật mới, mua thêm các gói bảo hiểm nhân thọ lớn để tạo nguồn vốn thanh khoản tức thì cho các con đóng thuế, và xem xét thành lập một công ty holding gia đình để quản lý các tài sản kinh doanh. Bà cũng chia nhỏ việc tặng cho một số tài sản có giá trị nhỏ hơn cho các cháu theo từng giai đoạn, tận dụng ngưỡng miễn thuế 20 triệu đồng mỗi lần. Nhờ kế hoạch chủ động này, Bà Huệ tin rằng di sản của mình sẽ được bảo toàn tối đa, tránh thất thoát đáng tiếc và con cháu không phải gánh vác những khoản thuế quá lớn một cách bất ngờ.

Hay như câu chuyện của Chị Lê Thị Thu Hường, 45 tuổi, chủ một chuỗi cửa hàng thời trang thành công ở Cầu Giấy, Hà Nội. Chị có hai con đang ở tuổi đi học và một tài sản đáng kể tích lũy từ kinh doanh. Chị Hường thường nghe nói về việc lập quỹ tín thác (Trust) ở nước ngoài, nhưng không rõ tại Việt Nam có những lựa chọn nào tương tự. Đặc biệt, chị lo ngại về việc một phần lớn tài sản của mình là cổ phiếu của công ty chưa niêm yết, định giá phức tạp và dễ gặp rủi ro thuế khi chuyển giao.

Sau khi tìm hiểu Luật 109/2025/QH15, chị Hường nhận thấy tài sản số và cổ phiếu chưa niêm yết cũng nằm trong diện chịu thuế. Chị đã quyết định sử dụng Điểm Sức Khỏe Tài Chính của Cú Thông Thái để đánh giá tổng thể tình hình. Kết quả cho thấy, mặc dù tài sản lớn, nhưng cấu trúc sở hữu còn nhiều rủi ro về mặt pháp lý và thuế, đặc biệt là khi chuyển giao cho thế hệ sau. Chuyên gia tư vấn đã giúp chị Hường xây dựng một lộ trình rõ ràng, bắt đầu bằng việc định giá minh bạch các cổ phiếu chưa niêm yết, sau đó xem xét các hình thức như công ty holding gia đình để quản lý tập trung, tối ưu hóa việc chuyển giao lợi nhuận và cổ phần cho con cái theo lộ trình, giảm thiểu gánh nặng thuế một lần.

Hành Động Cụ Thể Cho Gia Đình Bạn: 3 Bước Bảo Vệ Tài Sản Liên Thế Hệ

Với những thay đổi trọng yếu của Luật 109/2025/QH15, việc chủ động lập kế hoạch truyền thừa tài sản không còn là lựa chọn mà là bắt buộc đối với các gia tộc Việt. Để bảo vệ di sản của mình, quý vị cần thực hiện 3 bước sau:

1. Rà soát và Định Giá Minh Bạch Danh Mục Tài Sản Hiện Tại

Bước đầu tiên và quan trọng nhất là phải có cái nhìn toàn diện và chính xác về tài sản của gia tộc. Không chỉ là bất động sản hay tiền mặt, mà còn bao gồm các tài sản mới như cổ phiếu, chứng chỉ quỹ, vàng miếng, tài sản số (crypto, NFT), tên miền, thậm chí là biển số xe trúng đấu giá có giá trị. Hãy liệt kê chi tiết từng loại tài sản, giá trị ước tính và tình trạng pháp lý hiện tại. Đặc biệt chú ý đến việc định giá tài sản một cách minh bạch, tránh rủi ro bị cơ quan thuế ấn định giá trị cao hơn thực tế sau này.

Bạn có thể tự kiểm tra ngay Điểm Sức Khỏe Tài Chính của gia tộc mình để có cái nhìn tổng quan về tình hình tài sản, nợ và các rủi ro tiềm ẩn. Công cụ này sẽ giúp bạn nhận diện những "lỗ hổng" trong quản lý tài sản, đặc biệt là khả năng thanh khoản để đóng thuế khi cần.

2. Tối Ưu Cấu Trúc Sở Hữu và Lập Kế Hoạch Truyền Thừa Đa Dạng

Với thông tin về Luật 109/2025/QH15, đã đến lúc tư duy lại cách chúng ta sở hữu và chuyển giao tài sản. Di chúc chỉ là một phần nhỏ. Các gia tộc hiện đại cần cân nhắc nhiều công cụ khác nhau:

3. Chuẩn Bị Cho "Khoảng Trống 20 Năm™" Tài Chính của Thế Hệ Kế Cận

Khi tài sản được truyền giao, không phải lúc nào thế hệ kế cận cũng sẵn sàng về kiến thức, kinh nghiệm để quản lý khối tài sản đó một cách hiệu quả. Đây chính là "Khoảng Trống 20 Năm™" mà Cú Thông Thái thường nhắc đến – giai đoạn mà thế hệ trẻ cần được trang bị kỹ năng tài chính, quản lý tài sản, và tầm nhìn để tiếp nối di sản. Việc lập kế hoạch truyền thừa không chỉ là về thuế, mà còn là về giáo dục tài chính cho con cháu, trang bị cho họ năng lực để tài sản không chỉ được bảo toàn mà còn phát triển bền vững.

🦉 Cú nhận xét: Tài sản không phải chỉ là những con số trên giấy tờ, mà là dòng chảy của giá trị, trí tuệ và tình yêu thương qua nhiều thế hệ. Bảo vệ tài sản là bảo vệ tương lai của gia tộc.

Kết Luận: Chủ Động Hôm Nay, An Vị Mai Sau

Luật Thuế TNCN 2025 số 109/2025/QH15 mang đến những thay đổi không hề nhỏ, tác động sâu rộng đến việc truyền thừa tài sản trong các gia đình Việt Nam. Dù thuế suất 10% không thay đổi, nhưng việc mở rộng phạm vi tài sản chịu thuế, làm rõ thời điểm tính thuế và siết chặt quản lý đòi hỏi mọi gia tộc phải có một chiến lược rõ ràng, chủ động. Khoảng thời gian từ nay đến 01/7/2026 chính là "cửa sổ vàng" để các gia đình rà soát, tái cấu trúc tài sản và lập kế hoạch truyền thừa một cách khôn ngoan nhất.

Đừng để những công sức gây dựng cả đời của ông bà, cha mẹ bị hao hụt một cách đáng tiếc chỉ vì thiếu hiểu biết hoặc chậm trễ trong việc chuẩn bị. Hãy chủ động hành động ngay hôm nay để bảo toàn và phát triển di sản, đảm bảo một tương lai tài chính vững chắc cho các thế hệ mai sau của gia tộc.

Tìm hiểu thêm về quản lý tài sản gia tộc tại cuthongthai.vn/gia-toc