Quy định kế toán thuế mới 2026 là những thay đổi pháp lý quan trọng có hiệu lực từ năm tài chính 2026, bao gồm bãi bỏ thuế khoán cho hộ kinh doanh, nâng ngưỡng giảm trừ gia cảnh thuế TNCN và yêu cầu thanh toán không tiền mặt cho hóa đơn từ 5 triệu đồng, nhằm tăng cường minh bạch và hỗ trợ người nộp thuế.

Giới Thiệu: Bước Ngoặt Kế Toán – Thuế 2026

Năm 2026 đánh dấu một bước ngoặt lớn trong hệ thống kế toán – thuế tại Việt Nam. Hàng loạt quy định mới sẽ có hiệu lực, tác động trực tiếp đến mọi đối tượng: từ hộ kinh doanh nhỏ lẻ cho đến các doanh nghiệp lớn, và cả từng cá nhân người lao động. Sự thay đổi này không chỉ đơn thuần là điều chỉnh con số, mà còn là một định hướng chiến lược nhằm tăng cường minh bạch, số hóa, và kiểm soát dữ liệu thuế.

Theo chuyên gia Cú Kiểm Toán từ Cú Kiểm Toán.

Cú Kiểm Toán nhận định, các văn bản pháp luật như Thông tư 99/2025/TT-BTC về chế độ kế toán doanh nghiệp và Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 về giảm trừ gia cảnh thuế TNCN là những điểm nhấn quan trọng. Chúng ta sẽ cùng "soi kỹ từng con số" để hiểu rõ những thay đổi này ảnh hưởng đến bạn và doanh nghiệp của bạn như thế nào, và cách để thích ứng kịp thời.

Tổng thể, chính sách mới ưu tiên minh bạch số liệu và thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt. Điều này đồng nghĩa với việc gắn kết chặt chẽ hơn giữa hệ thống kế toán, báo cáo tài chính và nghĩa vụ thuế. Đã đến lúc mọi người nộp thuế phải cập nhật kiến thức để tránh những sai sót không đáng có.

Bãi Bỏ Thuế Khoán: Thay Đổi Lớn Cho Hộ Kinh Doanh

Từ ngày 01/01/2026, phương pháp thuế khoán truyền thống đối với hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh chính thức bị bãi bỏ. Đây là một thay đổi mang tính cách mạng, đòi hỏi các đối tượng này phải chuyển đổi hoàn toàn phương thức kê khai và nộp thuế.

Thay vì một khoản thuế được cơ quan thuế ấn định, giờ đây, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh phải kê khai doanh thu và chi phí thực tế theo đúng Luật Quản lý thuế. Nghĩa vụ thuế sẽ được tính dựa trên thu nhập tính thuế = doanh thu – chi phí hợp lệ. Điều này buộc người kinh doanh phải tổ chức ghi chép, lưu giữ chứng từ, hóa đơn bài bản hơn rất nhiều.

Ngưỡng Doanh Thu Miễn Thuế TNCN Tăng Vọt: Tin Vui Cho Tiểu Thương

Một điểm tích cực đáng chú ý là ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế thu nhập cá nhân (TNCN) đối với hộ, cá nhân kinh doanh được nâng mạnh. Từ mức 200 triệu đồng/năm trước đây, nay con số này đã tăng lên 500 triệu đồng/năm. Điều này tương đương với mức tăng 150%, giúp rất nhiều hộ kinh doanh nhỏ thoát khỏi nghĩa vụ thuế TNCN.

Đối với các hộ có doanh thu vượt quá 500 triệu đồng/năm, thuế sẽ được tính trên lợi nhuận thực tế với thuế suất 15% hoặc 17% tùy theo mức doanh thu cụ thể. Điều này khuyến khích các hộ kinh doanh phát triển, nhưng cũng yêu cầu họ phải có hệ thống kế toán và quản lý hóa đơn chặt chẽ hơn.

🦉 Cú nhận xét: Việc bỏ thuế khoán và nâng ngưỡng miễn thuế cho thấy sự điều chỉnh chính sách theo hướng công bằng, minh bạch hơn, đồng thời tạo điều kiện cho các hộ kinh doanh nhỏ phát triển trong giai đoạn đầu. Tuy nhiên, áp lực về việc lưu giữ sổ sách, chứng từ sẽ tăng lên đáng kể.

Chế Độ Kế Toán Mới: Doanh Nghiệp Cần Thích Ứng Ngay

Đối với các doanh nghiệp, Thông tư 99/2025/TT-BTC có hiệu lực từ năm tài chính 2026 sẽ thay đổi toàn diện hệ thống báo cáo tài chính. Sự thay đổi biểu tượng nhất là việc Mẫu số B01-DN sẽ không còn được gọi là "Bảng cân đối kế toán" mà đổi thành "Báo cáo tình hình tài chính". Đây là một bước tiến nhằm tiệm cận với các chuẩn mực kế toán quốc tế, giúp doanh nghiệp Việt dễ dàng hội nhập hơn.

Hệ thống báo cáo tài chính năm của doanh nghiệp hoạt động liên tục từ 2026 sẽ bao gồm:

Các doanh nghiệp tại TP.HCM, Bình Dương, Bắc Ninh và các khu công nghiệp lớn cần đặc biệt chú ý cập nhật các thay đổi này. Việc điều chỉnh phần mềm kế toán, hệ thống tài khoản, mẫu chứng từ, và quy chế kế toán nội bộ là bắt buộc để tuân thủ. Nếu bỏ qua, rủi ro sai sót trong báo cáo tài chính và báo cáo thuế là rất cao.

Tinh Gọn Hệ Thống Sổ Sách: Cơ Hội Hay Thách Thức?

Điểm đáng chú ý khác trong Thông tư 99/2025/TT-BTC là phụ lục về sổ kế toán đã được tinh gọn, chỉ còn 42 mẫu sổ thay vì 45 mẫu theo Thông tư 200 trước đây. Thay đổi này được kỳ vọng sẽ giúp doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs), dễ dàng hơn trong việc áp dụng chế độ kế toán mới.

Mặc dù có sự tinh gọn, các kế toán viên vẫn cần thời gian và nỗ lực để hiểu rõ và triển khai các mẫu sổ mới này. Việc đào tạo và cập nhật kiến thức liên tục là rất quan trọng để đảm bảo tính chính xác và tuân thủ pháp luật. Bạn có thể so sánh thuế 2025 vs 2026 để nắm rõ các điểm khác biệt chi tiết.

Giảm Trừ Gia Cảnh Thuế TNCN: Khoản Thở Cho Người Lao Động

Tin vui lớn cho người lao động là mức giảm trừ gia cảnh thuế TNCN sẽ tăng mạnh từ kỳ tính thuế 2026, theo Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15. Cụ thể:

Sự điều chỉnh này mang ý nghĩa rất lớn trong bối cảnh chi phí sinh hoạt đang có xu hướng tăng cao. Ví dụ, giá xăng RON 95 tại Việt Nam là 24.150 VND/lít (thấp hơn so với Thái Lan 34.210 VND/lít hay Singapore 49.209 VND/lít), nhưng các chi phí khác như nhà ở, thực phẩm vẫn là gánh nặng lớn. Việc nâng mức giảm trừ gia cảnh sẽ giúp giảm áp lực đáng kể cho nhiều gia đình.

Theo phân tích, một cá nhân có thu nhập 17 triệu đồng/tháng, không có người phụ thuộc, sẽ không còn phải phát sinh nghĩa vụ thuế. Nếu có 01 người phụ thuộc, thu nhập đến 24 triệu đồng/tháng vẫn chưa phải nộp thuế. Thậm chí, với 02 người phụ thuộc, người lao động chỉ bắt đầu phải nộp thuế khi thu nhập vượt 31 triệu đồng/tháng. Điều này mang lại một "khoảng thở" tài chính đáng kể cho giới văn phòng tại Hà Nội, TP.HCM và các đô thị lớn.

Thanh Toán Không Tiền Mặt: Từ Bắt Buộc Đến Ưu Tiên

Quy định về điều kiện chi phí được trừ cũng có những điểm mới cần lưu ý từ năm 2026. Đặc biệt là ngưỡng chi phí buộc phải thanh toán qua ngân hàng.

Theo hướng dẫn mới, đối với hóa đơn có giá trị từ 5 triệu đồng trở lên (áp dụng cho từng lần hoặc tổng mua trong ngày với cùng nhà cung cấp), doanh nghiệp bắt buộc phải thanh toán không dùng tiền mặt (chuyển khoản, thẻ, ví điện tử...). Nếu doanh nghiệp vẫn thanh toán bằng tiền mặt, khoản chi đó sẽ không được tính là chi phí hợp lý khi xác định thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) và có thể bị loại trừ khi quyết toán.

Bên cạnh đó, về thuế GTGT, thanh toán không dùng tiền mặt cũng trở thành nguyên tắc cơ bản để được khấu trừ thuế. Điều này thúc đẩy mạnh mẽ xu hướng số hóa thanh toán tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ, đặc biệt ở các đô thị lớn như Hà Nội, TP.HCM, nơi tỷ lệ giao dịch điện tử đã và đang tăng nhanh nhờ chính sách chuyển đổi số của Ngân hàng Nhà nước và Bộ Tài chính.

Bài Học Cho Người Nộp Thuế: 3 Mẹo Tuân Thủ & Tiết Kiệm

Để thích ứng với các quy định kế toán – thuế mới từ năm 2026, Cú Kiểm Toán có 3 khuyến nghị cụ thể:

1. Đối với Hộ/Cá nhân Kinh doanh: Chuyển đổi tư duy ngay lập tức. Từ bỏ phương pháp thuế khoán, bạn cần lưu giữ chứng từ, hóa đơn rõ ràng cho mọi giao dịch doanh thu và chi phí. Sử dụng các phần mềm bán hàng đơn giản hoặc ứng dụng kế toán online là giải pháp hiệu quả để có số liệu chính xác phục vụ kê khai. Bạn có thể tham khảo Công cụ Thuế Hộ Kinh Doanh để ước tính nghĩa vụ.

2. Đối với Doanh nghiệp Nhỏ và Vừa: Cập nhật toàn bộ hệ thống kế toán. Không chỉ là "chỉnh lại vài báo cáo", bạn cần rà soát và cập nhật toàn bộ chế độ kế toán theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, bao gồm hệ thống tài khoản, mẫu sổ và báo cáo tài chính. Đặc biệt, hãy kiểm tra lại quy trình thanh toán nội bộ: mọi hóa đơn từ 5 triệu đồng trở lên nên được mặc định thanh toán qua ngân hàng để đảm bảo chi phí được tính hợp lý khi tính thuế TNDN.

3. Đối với Người Lao Động: Tính toán lại thu nhập sau thuế & theo dõi quyết toán. Với mức giảm trừ gia cảnh mới, nhiều trường hợp sẽ thấy nghĩa vụ thuế TNCN giảm hoặc không còn. Hãy chủ động tính toán lại thu nhập sau thuế từ năm 2026 và thường xuyên cập nhật thông tin quyết toán thuế hằng năm để tránh nộp thừa. Sử dụng Công cụ Giảm Trừ Gia Cảnh để kiểm tra mức giảm trừ của mình.

Kết Luận

Giai đoạn 2025 – 2026 thực sự là một bước ngoặt trong quản lý kế toán và thuế tại Việt Nam. Các quy định mới thể hiện rõ xu hướng số hóa, minh bạch dữ liệu và tăng cường kiểm soát, đặc biệt với các nhóm kinh doanh lớn, nền tảng số và thương mại điện tử.

Tuy nhiên, cùng với đó là sự hỗ trợ đáng kể cho nhóm thu nhập trung bình – thấp thông qua việc nâng mức giảm trừ gia cảnh và ngưỡng doanh thu miễn thuế cho hộ kinh doanh. Việc chủ động cập nhật và thích ứng với những thay đổi này sẽ giúp người Việt và doanh nghiệp Việt vừa tuân thủ pháp luật, vừa tối ưu hóa được gánh nặng thuế trong bối cảnh nền kinh tế đang chuyển mình. Đừng để mình bị động trước những thay đổi quan trọng này!

Sử dụng 30+ công cụ tính thuế miễn phí tại thue.cuthongthai.vn