Thuế thừa kế theo Luật 109 là khoản thu nhập chịu thuế TNCN 10% trên phần giá trị tài sản vượt 20 triệu đồng mỗi lần nhận, áp dụng từ 01/07/2026. Điểm mới là tăng ngưỡng miễn thuế từ 10 triệu lên 20 triệu đồng so với luật cũ, nhưng vẫn duy trì ưu đãi miễn thuế cho các quan hệ thân thích.

Giới Thiệu: Thuế Thừa Kế Thay Đổi – Đừng Để Bất Ngờ

Ngày 10/12/2025, Quốc hội đã thông qua Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025, số 109/2025/QH15, một dấu mốc quan trọng cho toàn bộ hệ thống thuế Việt Nam. Luật này chính thức có hiệu lực từ 01/07/2026, thay thế dần các quy định cũ của Luật Thuế TNCN 2007 và các văn bản hướng dẫn liên quan. Đây là thay đổi lớn, thu hút sự chú ý đặc biệt từ các gia đình có tài sản lớn, đặc biệt là bất động sản tại các đô thị sầm uất như Hà Nội hay TP.HCM.

Cú Kiểm Toán nhận thấy, trong bối cảnh này, khái niệm thu nhập từ thừa kế đang nóng hơn bao giờ hết. Liệu Luật 109 có 'siết' mạnh thuế thừa kế? Hay có những thay đổi nào đáng kể mà nhiều người chưa nắm rõ? Chúng ta sẽ cùng 'soi kỹ từng con số' để thấy rõ tác động thực tế của Luật mới này, đặc biệt là với ngưỡng miễn thuế.

Bối Cảnh Pháp Lý: Luật Cũ, Luật Mới – Khác Biệt Ở Đâu?

Trước khi Luật 109 có hiệu lực, các quy định về thuế thừa kế được áp dụng theo Luật Thuế TNCN 2007 và các văn bản hướng dẫn. Theo đó, thu nhập từ thừa kế và quà tặng được coi là đối tượng chịu thuế TNCN với thuế suất cố định 10%. Thuế này được tính trên phần giá trị tài sản vượt quá 10 triệu đồng cho mỗi lần nhận tài sản.

Một điểm đáng lưu ý là pháp luật cũ cũng quy định miễn thuế đối với tài sản thừa kế, quà tặng giữa một số thành viên trong gia đình. Ví dụ như vợ chồng, cha mẹ với con, ông bà với cháu, anh chị em ruột, cô chú bác ruột. Các tài sản thường được miễn thuế bao gồm bất động sản, tiền mặt, kiều hối, giúp việc chuyển giao tài sản trong các gia đình này không phải đóng thuế TNCN.

Vậy Luật 109/2025/QH15 đã thay đổi điều gì? Về cơ bản, Quốc hội vẫn giữ tư duy coi thừa kế là một loại thu nhập chịu thuế. Thuế suất vẫn là 10% đối với thu nhập từ nhận thừa kế, quà tặng của cá nhân cư trú. Tuy nhiên, ngưỡng tính thuế đã được điều chỉnh. Theo Luật 109, thu nhập tính thuế là phần giá trị tài sản thừa kế, quà tặng vượt trên 20 triệu đồng mà người nộp thuế nhận được theo từng lần phát sinh.

🦉 Cú nhận xét: Điểm thay đổi kỹ thuật quan trọng nhất là việc tăng ngưỡng miễn thuế từ 10 triệu đồng lên 20 triệu đồng/lần nhận. Điều này tương đương với mức tăng 100% so với luật cũ, trong khi thuế suất 10% vẫn được giữ nguyên.

Dù có sự điều chỉnh ngưỡng, Luật 109 hiện tại vẫn là một luật khung. Nhiều chi tiết về các trường hợp miễn giảm, phân loại tài sản thừa kế cụ thể vẫn cần chờ các nghị định và thông tư hướng dẫn của Chính phủ và Bộ Tài chính để làm rõ. Điều này cho thấy, trong tương lai gần, chính sách thuế thừa kế sẽ có thể được điều chỉnh linh hoạt hơn.

So Sánh Trọng Tâm: Luật Cũ vs Luật Mới

Để dễ hình dung, Cú Kiểm Toán đã tổng hợp những điểm khác biệt chính giữa hai quy định về thuế thừa kế:

Tiêu Chí	Luật Cũ (2007 + Hướng Dẫn)	Luật 109/2025/QH15 (Hiệu Lực 01/07/2026)
Thuế Suất	10%	10%
Ngưỡng Tính Thuế	Trên phần vượt 10 triệu đồng/lần nhận	Trên phần vượt 20 triệu đồng/lần nhận
Miễn Thuế Quan Hệ Thân Thích	Có, áp dụng cho vợ/chồng, cha/mẹ với con, ông/bà với cháu, anh/chị/em ruột…	Dự kiến vẫn giữ, chờ Nghị định hướng dẫn chi tiết
Phạm Vi Điều Chỉnh	Các loại tài sản phổ biến	Có thể mở rộng thêm tài sản số, vàng miếng, thương mại điện tử…

Nhìn chung, Luật 109 được thiết kế trong bối cảnh nhiều quốc gia đang tăng cường đánh thuế tài sản hoặc thu nhập từ thừa kế, đặc biệt là với nhóm người giàu. Tuy nhiên, Việt Nam hiện tại vẫn lựa chọn giữ mức thuế tương đối mềm (10%) và nâng ngưỡng chịu thuế để tránh tác động mạnh đến tầng lớp trung lưu mới nổi. Đây là một động thái thận trọng, cân bằng giữa mục tiêu tăng thu ngân sách và ổn định xã hội.

Điểm Khác Biệt Mấu Chốt và Tác Động Thực Tế

Mặc dù ngưỡng tính thuế đã tăng gấp đôi, từ 10 triệu lên 20 triệu đồng, liệu điều này có thực sự tạo ra sự thay đổi lớn về nghĩa vụ thuế? Đối với các tài sản có giá trị lớn, hàng tỷ đồng, mức chênh lệch 10 triệu đồng trong ngưỡng miễn thuế chỉ ảnh hưởng rất nhỏ đến tổng số thuế phải nộp. Tuy nhiên, đối với các khoản thừa kế nhỏ, như vàng, tiền mặt với giá trị vài chục triệu đồng, việc nâng ngưỡng lên 20 triệu đồng sẽ giúp giảm đáng kể số lượng hồ sơ phải nộp thuế.

Xu hướng chính sách gần đây cũng cho thấy nhiều chuyên gia đã đề xuất Việt Nam cần xem xét tăng thuế suất với thừa kế lớn, tiệm cận các thông lệ quốc tế. Chẳng hạn, PGS.TS Phan Hữu Nghị (Đại học Kinh tế Quốc dân) từng đề nghị áp dụng thuế suất 15–20% cho tài sản thừa kế lớn, đồng thời giữ ngưỡng miễn thuế hoặc thuế suất thấp cho tài sản nhỏ. Tuy nhiên, Luật 109 đã được thông qua lại chưa đi tới mức áp dụng thuế suất lũy tiến này. Quốc hội chủ yếu tập trung điều chỉnh các ngưỡng, cấu trúc thuế và mở rộng phạm vi các loại thu nhập chịu thuế khác như tài sản số, vàng miếng, hay hoạt động thương mại điện tử. Đồng thời, Luật cũng tăng mức giảm trừ gia cảnh và điều chỉnh bậc thuế để phù hợp hơn với mặt bằng thu nhập hiện tại, làm mềm tổng thể nghĩa vụ thuế cho cá nhân.

🦉 Cú nhận xét: Luật 109 là một bước đệm kỹ thuật. Nó chưa 'siết' mạnh thuế thừa kế đối với nhóm siêu giàu ngay lập tức, nhưng đã tạo ra nền tảng để Nhà nước có thể linh hoạt điều chỉnh chính sách trong tương lai, khi điều kiện kinh tế và xã hội cho phép. Điều này đặc biệt quan trọng với các đô thị có giá đất tăng nhanh như Hà Nội, TP.HCM và Đà Nẵng.

Việc giữ mức thuế suất 10% và nâng ngưỡng là một động thái bảo vệ tầng lớp trung lưu khỏi gánh nặng thuế đột ngột. Đồng thời, nó vẫn giữ cửa ngỏ cho các điều chỉnh chính sách lớn hơn trong tương lai, đặc biệt khi Việt Nam cần cân nhắc các giải pháp tăng thu từ tài sản để đảm bảo công bằng xã hội.

Case Study Thực Tế: Kế Hoạch Thừa Kế Gia Đình Ông Lâm

Ông Lâm, 65 tuổi, sống tại quận 7, TP.HCM, là một người cẩn trọng và luôn muốn mọi việc rõ ràng. Ông có một khối tài sản đáng kể, bao gồm một căn hộ chung cư 90 m² trị giá khoảng 5 tỷ đồng và một sổ tiết kiệm 1 tỷ đồng tại Vietcombank. Ông muốn để lại toàn bộ tài sản cho hai người con của mình là Nguyễn Văn An (38 tuổi, kỹ sư) và Trần Thị Bình (35 tuổi, kế toán), mỗi người nhận 1/2 giá trị tài sản.

Ông Lâm băn khoăn không biết con cái mình sẽ phải đóng thuế thừa kế thế nào, đặc biệt khi có Luật 109 sắp có hiệu lực. Ông đã tìm đến Cú Thông Thái và sử dụng Máy Tính Thừa Kế của Cú Thông Thái. Ông An và chị Bình, mỗi người sẽ nhận được tài sản trị giá 2,5 tỷ đồng từ căn hộ và 500 triệu đồng từ sổ tiết kiệm, tổng cộng là 3 tỷ đồng.

Nghĩa vụ thuế theo luật cũ (trước Luật 109)

Theo quy định cũ, nếu đây là trường hợp thừa kế giữa cha mẹ và con ruột, tài sản là bất động sản và tiền thì thường được miễn thuế TNCN. Do đó, nghĩa vụ thuế TNCN phải nộp của mỗi người con là 0 đồng. Tuy nhiên, nếu giả định đây không phải quan hệ được miễn thuế (ví dụ người nhận là họ hàng xa), thì thu nhập tính thuế đối với mỗi người là 3 tỷ đồng trừ ngưỡng 10 triệu đồng. Như vậy, thuế phải nộp sẽ là (3 tỷ – 10 triệu) × 10% = 299 triệu đồng/người.

Nghĩa vụ thuế theo Luật 109 (sau 01/07/2026)

Với Luật 109, thuế suất vẫn 10% nhưng ngưỡng chịu thuế nâng lên 20 triệu đồng/lần nhận. Tương tự, nếu vẫn thuộc diện được miễn thuế (cha mẹ – con), dự kiến vẫn không phát sinh thuế TNCN. Nhưng nếu không thuộc diện miễn, thu nhập tính thuế mỗi người là 3 tỷ đồng trừ ngưỡng 20 triệu đồng. Thuế phải nộp sẽ là (3 tỷ – 20 triệu) × 10% = 298 triệu đồng/người. Ông Lâm ngạc nhiên khi thấy mức chênh lệch chỉ là 1 triệu đồng mỗi người. Dù không nhiều với tài sản lớn, nhưng ông đã hiểu rõ hơn về cách Luật mới vận hành.

Case Study 2: Bài Toán Của Chị Mai – Chuẩn Bị Tương Lai

Chị Mai, 45 tuổi, là chủ một shop thời trang online khá thành công tại Cầu Giấy, Hà Nội. Chị có một căn nhà mặt phố trị giá 8 tỷ đồng và một cậu con trai 10 tuổi. Chị Mai luôn trăn trở về việc làm sao để chuyển giao tài sản cho con một cách hiệu quả nhất, tránh những rắc rối về thuế và pháp lý trong tương lai. Đặc biệt, chị lo lắng liệu các quy định về thuế thừa kế có thay đổi mạnh khi con chị đến tuổi trưởng thành.

Chị Mai đã tìm hiểu và sử dụng Di Chúc Builder của Cú Thông Thái. Bằng cách nhập các thông tin về tài sản, người thừa kế mong muốn và các kịch bản có thể xảy ra, công cụ đã giúp chị phác thảo một kế hoạch thừa kế sơ bộ. Chị Mai nhận ra rằng việc lập di chúc rõ ràng và chủ động tìm hiểu các quy định về miễn thuế cho quan hệ cha mẹ – con là cực kỳ quan trọng. "Nhờ công cụ này, tôi hình dung được các kịch bản và biết mình cần làm gì để tài sản được chuyển giao suôn sẻ nhất, tránh phát sinh các khoản thuế không đáng có," chị Mai chia sẻ.

🦉 Cú nhận xét: Với tài sản lớn, việc lập kế hoạch thừa kế sớm không chỉ giúp tối ưu thuế mà còn đảm bảo ý nguyện của người để lại tài sản được thực hiện đúng đắn, tránh tranh chấp trong gia đình. Cú Thông Thái luôn khuyến khích việc chủ động tìm hiểu và chuẩn bị trước mọi thay đổi chính sách.

Chị Mai cũng được tư vấn về việc cập nhật thông tin về các nghị định, thông tư hướng dẫn Luật 109 khi chúng được ban hành. Việc này sẽ giúp chị điều chỉnh kế hoạch của mình cho phù hợp, đảm bảo tuân thủ đúng pháp luật và tận dụng tối đa các ưu đãi thuế.

Bài Học Cho Người Nộp Thuế: 3 Mẹo Tối Ưu Thuế Thừa Kế Hợp Pháp

Từ những phân tích và ví dụ thực tế trên, Cú Kiểm Toán xin đưa ra ba bài học quan trọng cho các cá nhân và gia đình khi đối diện với Luật Thuế TNCN 109 và việc chuyển giao tài sản thừa kế:

Kết Luận

Luật Thuế TNCN 2025, số 109/2025/QH15, không mang đến những thay đổi đột ngột hay "cú sốc" về thuế thừa kế như nhiều người lo ngại. Thay vào đó, việc điều chỉnh ngưỡng miễn thuế từ 10 triệu lên 20 triệu đồng là một bước đi kỹ thuật, giúp giảm gánh nặng hành chính cho các khoản thừa kế nhỏ và duy trì sự ổn định cho tầng lớp trung lưu.

Tuy nhiên, Luật 109 cũng là nền tảng cho những điều chỉnh chính sách linh hoạt hơn trong tương lai, đặc biệt là khả năng xem xét lại thuế suất đối với tài sản thừa kế giá trị lớn. Việc chủ động tìm hiểu, lập kế hoạch sớm và sử dụng các công cụ hỗ trợ như của Cú Thông Thái là cách tốt nhất để mỗi gia đình bảo vệ tài sản của mình và thực hiện đúng nghĩa vụ thuế. Đừng để những thay đổi về luật làm bạn bị động, hãy luôn là người kiểm soát tài chính của mình.

Sử dụng 30+ công cụ tính thuế miễn phí tại thue.cuthongthai.vn