Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 là một bước điều chỉnh chính sách thuế lớn tại Việt Nam, có hiệu lực từ 01/7/2026. Luật này tập trung vào nâng ngưỡng chịu thuế cho hộ kinh doanh và các khoản thu nhập đặc thù, rút gọn biểu thuế lũy tiến, và bổ sung ưu đãi cho nhân lực công nghệ cao và đầu tư dài hạn.

150%. Đó là mức tăng của ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh theo Luật Thuế Thu nhập cá nhân (TNCN) số 109/2025/QH15. Một con số không chỉ lớn mà còn mang tính bước ngoặt, ảnh hưởng trực tiếp đến hàng triệu tiểu thương, chủ cho thuê nhà và người lao động trên khắp Việt Nam. Hệ sinh thái thuế của Cú Kiểm Toán nhận định, Luật 109/2025/QH15, được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025 và có hiệu lực từ 01/7/2026, là một cuộc cải cách sâu rộng, không chỉ điều chỉnh các con số mà còn định hình lại cách chúng ta quản lý tài chính cá nhân và doanh nghiệp nhỏ.

Trong bối cảnh kinh tế số bùng nổ, thu nhập dân cư tăng và thị trường bất động sản cho thuê sôi động tại các đô thị lớn như Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, hệ thống thuế TNCN hiện hành đã bộc lộ những bất cập. Ngưỡng chịu thuế thấp, biểu thuế nhiều bậc và chưa bao quát các nguồn thu nhập mới là những vấn đề cần được giải quyết. Luật 109/2025 ra đời để khắc phục những điểm nghẽn này, tập trung vào 4 nhóm thay đổi cốt lõi: cách đánh thuế hộ, cá nhân kinh doanh; biểu thuế lũy tiến cho tiền lương, tiền công; ưu đãi miễn giảm thuế; và điều chỉnh ngưỡng chịu thuế các khoản thu nhập đặc thù.

1. Hộ, Cá Nhân Kinh Doanh: Ngưỡng Mới và Cơ Chế Linh Hoạt

Điểm sáng đầu tiên của Luật 109/2025/QH15 là sự điều chỉnh mạnh mẽ đối với hộ, cá nhân kinh doanh. Đây là nhóm đối tượng đông đảo, đóng góp lớn vào nền kinh tế nhưng thường gặp khó khăn trong việc tuân thủ các quy định thuế phức tạp. Theo Luật, mức doanh thu không phải nộp thuế của hộ, cá nhân kinh doanh đã được nâng từ 200 triệu đồng/năm lên 500 triệu đồng/năm. Điều này có nghĩa là, một hộ kinh doanh có doanh thu 450 triệu đồng/năm sẽ không còn phải nộp thuế, trong khi trước đây họ vẫn phải chịu nghĩa vụ này. Đây là một động thái thiết thực, giảm gánh nặng đáng kể cho các hộ kinh doanh nhỏ tại các quận vùng ven TP.HCM hay Hà Nội, nơi mà doanh thu thường vượt ngưỡng cũ nhưng lợi nhuận thực tế lại không cao.

Theo chuyên gia Cú Kiểm Toán từ Cú Kiểm Toán.

Không dừng lại ở đó, Luật 109/2025 còn bổ sung phương pháp tính thuế trên thu nhập (doanh thu – chi phí), tiệm cận với cơ chế của doanh nghiệp. Điều này mang lại sự linh hoạt và công bằng hơn, đặc biệt cho những hộ kinh doanh có chi phí đầu vào lớn. Cụ thể:

Đặc biệt, nhóm doanh thu 500 triệu – 3 tỷ đồng được quyền lựa chọn giữa tính thuế theo tỷ lệ trên doanh thu hoặc theo thu nhập sau khi trừ chi phí. Sự lựa chọn này giúp các hộ kinh doanh tại các chợ truyền thống ở Bình Dương, Đồng Nai, Hải Phòng tối ưu nghĩa vụ thuế của mình. Ví dụ, nếu chi phí chiếm tỷ trọng lớn trong doanh thu, việc chọn tính thuế trên thu nhập sẽ giúp họ giảm đáng kể số thuế phải nộp. Bạn có thể tự kiểm tra ngay xem phương pháp nào tối ưu cho mình.

Một thay đổi quan trọng khác liên quan đến thị trường bất động sản cho thuê. Cá nhân cho thuê bất động sản (trừ kinh doanh lưu trú) sẽ chỉ nộp thuế TNCN bằng phần doanh thu năm vượt trên 500 triệu đồng nhân với thuế suất 5%. Điều này thay đổi hoàn toàn cách tính thuế trước đây, vốn đánh thuế trên toàn bộ doanh thu. Hãy xem ví dụ dưới đây:

Với các chủ căn hộ cho thuê tại quận Cầu Giấy, Thủ Đức có doanh thu 600 triệu đồng/năm, phần chịu thuế chỉ là 100 triệu đồng x 5% = 5 triệu đồng. Đây là một sự giảm nhẹ đáng kể, khuyến khích các cá nhân cho thuê bất động sản kê khai đúng và đủ. Tuy nhiên, Cú Kiểm Toán cảnh báo, cơ quan thuế tại Hà Nội và TP.HCM đang tăng cường kết nối dữ liệu với ngân hàng và sàn giao dịch bất động sản, nên việc chia nhỏ hợp đồng nhằm trốn thuế sẽ bị phát hiện dễ dàng hơn.

2. Biểu Thuế Lũy Tiến: Giảm Bậc, Giảm Gánh Nặng Thu Nhập Trung Bình

Một tin vui khác cho người lao động là sự điều chỉnh biểu thuế lũy tiến từng phần đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công. Luật 109/2025 đã giảm từ 7 bậc xuống còn 5 bậc, đồng thời hạ thuế suất ở các bậc trung bình. Cụ thể, thuế suất 15% ở bậc 2 theo cơ chế cũ được giảm xuống 10%, và thuế suất 25% ở bậc 3 giảm xuống 20%. Điều này trực tiếp giảm gánh nặng thuế cho nhóm người lao động có thu nhập trung bình – khá.

🦉 Cú nhận xét: Việc rút gọn biểu thuế không chỉ giúp việc tính toán đơn giản hơn mà còn khắc phục tình trạng người lao động bị 'nhảy bậc' thuế quá nhanh, đặc biệt khi thu nhập tăng nhẹ. Điều này tạo động lực cho người lao động tại các khu công nghệ cao như TP.Thủ Đức, Hòa Lạc.

Mức thuế suất cao nhất 35% sẽ áp dụng cho thu nhập hàng tháng trên 100 triệu đồng, thay vì 80 triệu đồng như trước đây. Kết hợp với định hướng tăng mức giảm trừ gia cảnh trong dự thảo nghị định hướng dẫn, đây là một chính sách toàn diện nhằm hỗ trợ người lao động có thu nhập ổn định.

Dự thảo nghị định hướng dẫn còn đề xuất nâng ngưỡng khấu trừ với một số khoản thu nhập vãng lai lên 3 triệu đồng/lần và cho phép cá nhân không phải quyết toán nếu tổng thu nhập vãng lai trong năm không vượt quá 15 triệu đồng và đã khấu trừ 10% tại nguồn. Điều này giảm đáng kể áp lực thủ tục cho người làm tự do, cộng tác viên nội dung số tại Hà Nội, TP.HCM, những người thường xuyên có các khoản thu nhập nhỏ lẻ.

Để dễ hình dung, hãy so sánh biểu thuế lũy tiến cũ và mới:

Bạn có thể sử dụng công cụ tính thuế TNCN của Cú Thông Thái để dự kiến nghĩa vụ thuế của mình theo biểu thuế mới.

3. Mở Rộng Ưu Đãi Thuế: Khuyến Khích Công Nghệ Cao và Đầu Tư Dài Hạn

Luật 109/2025 và dự thảo nghị định kèm theo đã bổ sung nhiều ưu đãi thuế mới, thể hiện định hướng chính sách rõ ràng của nhà nước trong việc khuyến khích các lĩnh vực ưu tiên, đặc biệt là công nghệ cao và đầu tư dài hạn:

Những ưu đãi này là thông điệp mạnh mẽ khuyến khích dòng vốn của nhà đầu tư cá nhân tại Việt Nam, bao gồm nhà đầu tư tại Hà Nội, Đà Nẵng, Cần Thơ, vào các công cụ tài chính xanh và dài hạn. Đây là cơ hội để đa dạng hóa danh mục đầu tư, không chỉ tập trung vào lướt sóng bất động sản hoặc chứng khoán đơn lẻ.

Ngoài ra, dự thảo nghị định còn mở rộng diện miễn thuế cho các nguồn thu nhập gắn với tăng trưởng xanh như tín chỉ carbon, trái phiếu xanh, chuyển nhượng kết quả giảm phát thải khí nhà kính. Đây là một bước đi kịp thời, đón đầu xu hướng phát triển bền vững và kinh tế xanh trên toàn cầu.

4. Điều Chỉnh Ngưỡng Chịu Thuế Các Khoản Thu Nhập Đặc Thù và Kinh Tế Số

Luật 109/2025 cũng điều chỉnh ngưỡng thu nhập để xác định thu nhập tính thuế đối với một số khoản đặc thù. Ngưỡng này được nâng từ 10 triệu đồng lên 20 triệu đồng cho mỗi lần phát sinh đối với các khoản như trúng thưởng, bản quyền, nhượng quyền thương mại, thừa kế, quà tặng. Điều này giúp giảm số lần phải kê khai/nộp thuế cho người dân với những khoản thu nhập không thường xuyên có giá trị vừa phải, đơn giản hóa thủ tục hành chính.

🦉 Cú nhận xét: Việc nâng ngưỡng này đặc biệt hữu ích trong bối cảnh giá cả tăng, ví dụ giá xăng RON 95 tại Việt Nam đang ở mức 21.203 VND/lít (theo Perplexity, 2026-07-01), cao hơn đáng kể so với trước đây. Mức 20 triệu đồng trở nên phù hợp hơn với sức mua hiện tại. So sánh giá xăng RON 95 giữa các nước trong khu vực cũng cho thấy Việt Nam có mức giá cạnh tranh: Việt Nam 21.203 VND/lít, Thái Lan 34.189 VND/lít, Singapore 49.179 VND/lít, Lào 41.289 VND/lít, Trung Quốc 31.033 VND/lít, Campuchia 30.770 VND/lít. Điều này cho thấy mặc dù lạm phát có, nhưng chính sách thuế đang được điều chỉnh để giảm áp lực cho người dân ở một số khía cạnh.

Một điểm đáng chú ý khác là việc điều chỉnh thuế suất đối với một số khoản thu nhập từ hoạt động cung cấp sản phẩm và dịch vụ nội dung thông tin số về giải trí, trò chơi điện tử từ 2% lên 5%. Trong bối cảnh hàng trăm nghìn nhà sáng tạo nội dung trên các nền tảng số, tập trung chủ yếu tại Hà Nội và TP.HCM, việc nâng thuế suất này phản ánh chủ trương mở rộng cơ sở thuế gắn với sự bùng nổ kinh tế số, đồng thời đảm bảo công bằng giữa thu nhập truyền thống và thu nhập trực tuyến.

Luật cũng quy định mức thuế suất 5% đối với phần thu nhập vượt trên 20 triệu đồng/lần từ các hoạt động mới như chuyển nhượng tên miền quốc gia ".vn", chuyển nhượng kết quả giảm phát thải khí nhà kính, tín chỉ carbon, chuyển nhượng biển số xe trúng đấu giá. Đây là những cấu phần thị trường mới tại Việt Nam, đặc biệt là thị trường biển số xe đấu giá tại Hà Nội, TP.HCM, đòi hỏi khung thuế kịp thời để quản lý và thu ngân sách.

5. Bài Học Cho Người Nộp Thuế: Tối Ưu Hóa Nghĩa Vụ Thuế Hợp Pháp

Luật 109/2025/QH15 không chỉ là một văn bản pháp luật, mà còn là một bản đồ dẫn đường cho cá nhân và hộ kinh doanh trong việc tối ưu hóa nghĩa vụ thuế. Cú Kiểm Toán đúc kết 3 mẹo quan trọng sau:

5.1. Rà Soát Doanh Thu và Chi Phí Cho Hộ Kinh Doanh

Với việc nâng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế lên 500 triệu đồng/năm và quyền lựa chọn phương pháp tính thuế (tỷ lệ trên doanh thu hoặc trên thu nhập), hộ kinh doanh cần rà soát kỹ lưỡng. Nếu bạn là chủ một cửa hàng tạp hóa nhỏ ở Bình Dương với doanh thu 600 triệu đồng/năm và chi phí hoạt động chiếm 40% doanh thu, việc tính thuế trên thu nhập sẽ mang lại lợi ích lớn hơn so với tính tỷ lệ trên doanh thu. Hãy sử dụng công cụ tính thuế hộ kinh doanh để so sánh và lựa chọn phương án tối ưu.

5.2. Lên Kế Hoạch Cho Thuê Bất Động Sản Hiệu Quả

Chủ cho thuê nhà, cho thuê căn hộ cần theo dõi sát ngưỡng 500 triệu đồng/năm. Thay vì cố gắng chia nhỏ hợp đồng để trốn thuế (một hành vi rủi ro cao và dễ bị phát hiện bởi hệ thống dữ liệu liên thông), hãy lập kế hoạch cho thuê một cách minh bạch. Với mức thuế 5% trên phần doanh thu vượt ngưỡng, nghĩa vụ thuế đã được giảm nhẹ đáng kể. Việc tuân thủ sẽ giúp bạn tránh được các rủi ro pháp lý và phạt hành chính.

5.3. Tận Dụng Ưu Đãi Cho Công Nghệ Cao và Đầu Tư Dài Hạn

Nếu bạn là nhân lực trong lĩnh vực công nghệ số chất lượng cao hoặc tham gia R&D công nghệ cao, hãy chủ động tìm hiểu và chứng minh tiêu chuẩn để hưởng miễn thuế TNCN 5 năm. Đối với nhà đầu tư cá nhân, việc giảm 50% thuế TNCN đối với lợi tức từ quỹ đầu tư chứng khoán, quỹ đầu tư bất động sản đến 2031 là một cơ hội không thể bỏ qua. Thay vì chỉ nắm giữ cổ phiếu đơn lẻ, việc đầu tư vào các quỹ giúp phân tán rủi ro và tối ưu thuế. Bạn có thể tìm hiểu thêm về các quỹ đầu tư được ưu đãi để điều chỉnh danh mục của mình. Đây là lúc để chuyển từ tư duy 'né thuế' sang 'quản trị thuế cá nhân' một cách thông minh và hợp pháp.

Kết Luận

Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15 là một bước tiến quan trọng trong hệ thống pháp luật thuế Việt Nam, phản ánh sự nhạy bén của chính sách đối với sự phát triển kinh tế và xã hội. Từ việc nâng ngưỡng cho hộ kinh doanh, rút gọn biểu thuế lũy tiến, đến việc mở rộng ưu đãi cho công nghệ cao và đầu tư bền vững, tất cả đều nhằm mục tiêu tạo môi trường kinh doanh và đầu tư công bằng, minh bạch hơn.

Người nộp thuế cần chủ động cập nhật, tìm hiểu kỹ lưỡng các quy định mới để tận dụng tối đa các cơ hội tiết kiệm thuế hợp pháp. Đừng để những thay đổi này trở thành gánh nặng, mà hãy biến chúng thành lợi thế. Sử dụng 30+ công cụ tính thuế miễn phí tại thue.cuthongthai.vn để luôn nắm bắt và tối ưu nghĩa vụ thuế của mình.