Thuế thừa kế là loại thuế đánh vào thu nhập từ việc nhận tài sản thừa kế. Trước Luật 109/2025, thuế suất 10% áp dụng cho phần giá trị vượt 10 triệu đồng. Luật mới dự kiến nâng ngưỡng chịu thuế lên 20 triệu đồng từ 01/07/2026, nhưng thuế suất có thể giữ nguyên, đòi hỏi gia tộc cần lập kế hoạch sớm để bảo toàn tài sản.

Ông bà để lại 5 tỷ — con cháu có nguy cơ mất một phần không nhỏ vì KHÔNG BIẾT một điều. Trust là gì?

Trong dòng chảy miệt mài của thời gian, mỗi gia tộc Việt đều nỗ lực xây dựng và vun đắp gia sản qua nhiều thế hệ. Từ những mảnh đất cha ông để lại, đến những doanh nghiệp khởi nghiệp từ hai bàn tay trắng, tất cả đều chất chứa mồ hôi, nước mắt và kỳ vọng vào tương lai. Nhưng có một nỗi lo thầm kín: làm sao để gia sản đó được chuyển giao trọn vẹn, không hao hụt, không tranh chấp, và nhất là không bị 'thất thoát' bởi những quy định pháp luật thay đổi, đặc biệt là thuế thừa kế?

Chắc hẳn nhiều người từng nghe câu chuyện về những khối tài sản lớn nhưng khi đến tay con cháu lại bị hao hụt đi đáng kể. Không phải do tiêu xài hoang phí, mà bởi sự thiếu hiểu biết về luật pháp, về cách thức lập kế hoạch chuyển giao. Từ ngày 01/07/2026, Luật Thuế Thu nhập cá nhân 2025 số 109/2025/QH15 sẽ chính thức có hiệu lực, mang đến những thay đổi đáng kể, trực tiếp ảnh hưởng đến cách chúng ta nhìn nhận và quản lý gia sản. Một khối tài sản 5 tỷ đồng, nếu không có kế hoạch thông minh, con cháu có thể mất đi một phần không nhỏ, thậm chí hàng trăm triệu đồng chỉ vì không biết cách tối ưu.

Trong bối cảnh đó, khái niệm "Trust" (Quỹ tín thác) – một công cụ quản lý tài sản phổ biến trên thế giới – lại càng trở nên thiết yếu. Trust là một cấu trúc pháp lý cho phép một người (Người ủy thác) chuyển giao tài sản của mình cho một bên thứ ba (Người quản lý tín thác) để họ nắm giữ và quản lý tài sản đó vì lợi ích của một hoặc nhiều người thụ hưởng. Trust giúp bảo vệ tài sản khỏi các rủi ro, quản lý đầu tư chuyên nghiệp và đảm bảo việc chuyển giao tài sản theo đúng ý nguyện của người để lại, vượt qua những rào cản về thuế và tranh chấp. Ở Việt Nam, dù Trust chưa phổ biến, các hình thức tương tự như công ty holding gia đình hay quỹ đầu tư gia đình đang dần được quan tâm như một giải pháp bảo vệ tài sản liên thế hệ.

Bối cảnh thuế thừa kế trước Luật 109/2025/QH15

Trước khi Luật 109/2025/QH15 có hiệu lực, quy định về thuế thừa kế ở Việt Nam được điều chỉnh chủ yếu bởi Luật Thuế thu nhập cá nhân 2007 và các văn bản hướng dẫn như Thông tư 111/2013/TT-BTC. Các quy định này đã tạo ra một khung pháp lý tương đối ổn định trong nhiều năm, nhưng cũng bộc lộ những hạn chế nhất định khi giá trị tài sản gia tăng nhanh chóng.

Cụ thể, thuế suất áp dụng cho thu nhập từ nhận thừa kế là 10%. Tuy nhiên, không phải mọi tài sản đều chịu thuế. Cơ quan thuế chỉ tính thuế trên phần giá trị tài sản thừa kế vượt trên 10 triệu đồng mỗi lần nhận. Điều này có nghĩa là nếu bạn nhận thừa kế một tài sản có giá trị 1 tỷ đồng, bạn sẽ phải nộp thuế 10% của (1 tỷ – 10 triệu) đồng. Các tài sản thuộc diện chịu thuế khá rộng, bao gồm bất động sản, chứng khoán, phần vốn góp trong doanh nghiệp, và các tài sản phải đăng ký quyền sở hữu, sử dụng như ô tô, tàu thuyền, du thuyền, v.v.

Một điểm quan trọng mà nhiều gia đình cần lưu ý là quy định về miễn thuế. Theo luật hiện hành, thừa kế là bất động sản giữa các đối tượng có quan hệ huyết thống hoặc hôn nhân trực tiếp sẽ được miễn thuế. Điều này bao gồm vợ chồng, cha mẹ ruột – con ruột, cha mẹ nuôi – con nuôi, ông bà – cháu, anh chị em ruột. Đây là một chính sách nhân văn, giúp giảm gánh nặng cho các giao dịch trong nội bộ gia đình ruột thịt. Tuy nhiên, nếu tài sản được thừa kế từ người không có quan hệ huyết thống trực tiếp (như bạn bè, người thân xa, hoặc trường hợp đặc biệt), mức thuế 10% sẽ là một khoản đáng kể, đặc biệt khi giá trị tài sản tại các thành phố lớn như Hà Nội, TP.HCM ngày càng cao. Nhiều gia tộc đã phải đối mặt với khoản thuế hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ đồng khi chuyển nhượng bất động sản giá trị cao cho người ngoài quan hệ trực tiếp.

🦉 Cú nhận xét: Việc nắm rõ các quy định về miễn thuế là chìa khóa để tối ưu hóa quá trình chuyển giao tài sản. Nếu không, khối tài sản quý giá có thể bị hao hụt không đáng có, ảnh hưởng trực tiếp đến thế hệ kế cận.

Những thay đổi trọng yếu từ Luật Thuế TNCN 2025 (Luật 109/2025/QH15)

Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025 số 109/2025/QH15, được Quốc hội thông qua và sẽ có hiệu lực từ ngày 01/07/2026, đánh dấu một bước chuyển mình quan trọng trong hệ thống thuế TNCN của Việt Nam. Đối với thu nhập từ nhận thừa kế, Điều 18 của Luật mới tiếp tục khẳng định đây là một loại thu nhập chịu thuế, nhưng có những điều chỉnh đáng chú ý, dù chi tiết cụ thể vẫn đang chờ các văn bản hướng dẫn dưới luật (Nghị định, Thông tư).

Một trong những thay đổi được dư luận đặc biệt quan tâm là đề xuất nâng ngưỡng chịu thuế đối với thu nhập từ nhận thừa kế, quà tặng. Bộ Tài chính đã dự kiến nâng ngưỡng này từ 10 triệu đồng lên trên 20 triệu đồng mỗi lần nhận. Điều này có ý nghĩa lớn, giúp loại bỏ việc phải kê khai và nộp thuế đối với các tài sản có giá trị nhỏ, như tiền mặt, vàng miếng hoặc xe máy cũ, giảm bớt gánh nặng hành chính cho người dân. Việc tăng ngưỡng này thể hiện xu hướng chung của Luật 2025 là điều chỉnh các bậc thuế và giảm gánh nặng cho cá nhân, như việc giảm số bậc thuế từ 7 xuống 5 đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công.

Luật 2025 vẫn giữ nguyên tắc coi thừa kế là một loại thu nhập chịu thuế TNCN. Tuy nhiên, các văn bản hướng dẫn chi tiết về thuế suất cụ thể, cách tính toán và các trường hợp miễn giảm đặc biệt cho thu nhập từ thừa kế vẫn đang trong quá trình hoàn thiện. Theo các thông tin ban đầu từ Cổng thông tin Chính phủ, Luật mới sẽ kế thừa nguyên tắc miễn thuế trong quan hệ huyết thống và hôn nhân trực tiếp, nhằm tránh đánh thuế trùng lặp trong gia đình. Điều này là một tín hiệu tích cực, giúp các gia đình có thể tiếp tục chuyển giao bất động sản giữa cha mẹ – con cái, vợ chồng, ông bà – cháu mà không phải lo lắng về thuế TNCN.

Tuy nhiên, điểm mấu chốt là dù ngưỡng chịu thuế được nâng, thuế suất 10% đối với phần vượt ngưỡng nhiều khả năng vẫn được duy trì, đặc biệt với các trường hợp nhận thừa kế từ người không có quan hệ huyết thống trực tiếp. Điều này đặt ra một thách thức không nhỏ cho các gia tộc sở hữu tài sản lớn, buộc họ phải có chiến lược rõ ràng và chủ động trong việc lập kế hoạch chuyển giao trước khi Luật mới có hiệu lực hoàn toàn.

Bảng so sánh chi tiết: Thuế thừa kế trước và sau Luật 109/2025/QH15

Để giúp các gia tộc dễ dàng hình dung những thay đổi, Ông Chú Vĩ Mô xin trình bày bảng so sánh chi tiết dưới đây:

Tác động và xu hướng đối với quản trị tài sản gia tộc Việt Nam

Những thay đổi trong Luật Thuế TNCN 2025, dù chưa có đầy đủ văn bản hướng dẫn chi tiết, đã và đang tạo ra những xu hướng mới trong quản trị tài sản gia tộc ở Việt Nam:

Case Study 1: Gia đình ông Nguyễn Văn An và thách thức tài sản trăm tỷ

Ông Nguyễn Văn An, 65 tuổi, một doanh nhân thành đạt tại Quận 7, TP.HCM, sở hữu một khối tài sản khổng lồ ước tính khoảng 150 tỷ đồng, chủ yếu là bất động sản ở trung tâm và cổ phần trong công ty logistics của ông. Ông có hai người con trai ruột và một người cháu gái (con của em trai ông An) mà ông hết mực yêu thương, muốn để lại một phần đáng kể tài sản cho cô bé. Vấn đề nằm ở chỗ, theo luật, người cháu gái này không thuộc diện quan hệ huyết thống trực tiếp được miễn thuế thừa kế bất động sản.

Ông An từng nghĩ chỉ cần lập di chúc là xong, nhưng sau khi tìm hiểu, ông nhận ra rằng nếu chuyển giao trực tiếp một căn nhà trị giá 20 tỷ đồng cho người cháu gái, cô bé sẽ phải nộp thuế TNCN là 10% của (20 tỷ – 10 triệu đồng), tức gần 2 tỷ đồng tiền thuế. Đây là một khoản tiền không hề nhỏ. Ông đã quyết định tự kiểm tra Điểm Sức Khỏe Tài Chính của gia đình trên Vimo Cú Thông Thái. Sau khi nhập các thông tin về tài sản, nghĩa vụ và các kế hoạch chuyển giao, công cụ đã chỉ ra rằng chi phí thuế thừa kế tiềm năng cho người cháu gái sẽ làm giảm đáng kể giá trị tài sản ròng, và cảnh báo về sự thiếu hụt thanh khoản nếu không có chiến lược chuẩn bị sớm.

Kết quả từ Điểm Sức Khỏe Tài Chính đã khiến ông An nhận ra tầm quan trọng của việc lập kế hoạch kỹ lưỡng. Ông An hiện đang cân nhắc các phương án như tặng cho tài sản khi ông còn sống (với các khoản thuế, phí tặng cho) hoặc thành lập một công ty holding gia đình để nắm giữ các bất động sản và cổ phần. Sau đó, ông có thể chuyển nhượng cổ phần của công ty holding cho cháu gái theo lộ trình, tận dụng các ưu đãi pháp lý khác và phân tán rủi ro thuế theo thời gian, thay vì chuyển giao trực tiếp bất động sản gây ra khoản thuế lớn một lần.

Case Study 2: Chị Trần Thị Bích và kế hoạch cho thế hệ tương lai

Chị Trần Thị Bích, 48 tuổi, một chủ nhà trọ thành công ở Cầu Giấy, Hà Nội, hiện sở hữu 5 căn nhà cho thuê với tổng giá trị khoảng 40 tỷ đồng. Chị có hai con đang du học nước ngoài và luôn trăn trở về việc làm sao để các con có thể nhận và quản lý số tài sản này một cách hiệu quả nhất, đặc biệt khi chúng chưa có kinh nghiệm. Chị Bích lo ngại rằng nếu để lại di chúc đơn giản, các con sẽ phải đối mặt với các thủ tục pháp lý phức tạp, khả năng tranh chấp, và gánh nặng thuế nếu có thay đổi trong tương lai, đặc biệt sau 01/07/2026.

Chị Bích quyết định sử dụng công cụ Khoảng Trống 20 Năm™ của Cú Thông Thái để mô phỏng kế hoạch tài chính dài hạn và chuyển giao tài sản cho con cái. Kết quả mô phỏng cho thấy, nếu chỉ chuyển giao tài sản một lần khi chị không còn, các con chị có thể sẽ gặp khó khăn trong việc quản lý và phát sinh các chi phí không lường trước. Công cụ cũng dự báo các biến động về giá trị tài sản và lạm phát, giúp chị Bích hình dung rõ hơn về giá trị thực của tài sản sau 20 năm nữa.

Từ kết quả phân tích, chị Bích đã quyết định không chỉ lập di chúc mà còn bắt đầu tham vấn luật sư để thành lập một quỹ đầu tư gia đình (dạng công ty Holding) nhằm mục đích quản lý tập trung các tài sản cho thuê. Các con chị sẽ là người thụ hưởng và dần dần được trao quyền quản lý khi đủ kinh nghiệm. Điều này không chỉ giúp đảm bảo tài sản được quản lý chuyên nghiệp mà còn tạo điều kiện cho các con học hỏi, đồng thời tối ưu hóa việc phân chia tài sản và các nghĩa vụ thuế theo thời gian, tránh áp lực thuế lớn một lần khi Luật mới có hiệu lực.

Chiến lược bảo toàn gia sản cho gia tộc Việt trong bối cảnh mới

Những thay đổi trong luật thuế thừa kế đòi hỏi các gia tộc phải có một tầm nhìn chiến lược và hành động cụ thể. Đây là 3 bước quan trọng để bảo vệ và phát triển gia sản liên thế hệ:

1. Chủ động rà soát và lập kế hoạch tài sản trước 01/07/2026

Thời điểm Luật 109/2025/QH15 có hiệu lực (01/07/2026) không còn xa. Các gia tộc cần ngay lập tức rà soát toàn bộ danh mục tài sản của mình, từ bất động sản, chứng khoán, tiền gửi, đến các khoản vốn góp trong doanh nghiệp. Hãy đánh giá giá trị hiện tại của chúng và dự kiến mức thuế có thể phát sinh nếu chuyển giao theo phương thức truyền thống (di chúc thông thường, tặng cho trực tiếp). Việc này đặc biệt quan trọng với các tài sản có giá trị lớn ở các đô thị như TP.HCM, Hà Nội. Sau đó, hãy chủ động tính toán chi phí theo cả kịch bản cũ và kịch bản mới để có cái nhìn tổng quan nhất.

2. Tận dụng tối đa các quan hệ được miễn thuế và cấu trúc Holding gia đình

Luật mới vẫn kế thừa nguyên tắc miễn thuế cho các quan hệ huyết thống và hôn nhân trực tiếp. Đây là một điểm mấu chốt để tối ưu hóa việc chuyển giao. Các gia đình có thể xem xét việc tặng cho một phần tài sản cho con cái, vợ chồng, hoặc cha mẹ ruột khi còn khỏe mạnh. Ngoài ra, việc thành lập công ty holding gia đình hoặc các quỹ đầu tư gia đình (family fund) đang là xu hướng được nhiều gia tộc cân nhắc. Cấu trúc này không chỉ giúp tập trung quản lý tài sản một cách chuyên nghiệp mà còn tạo ra một lớp bảo vệ pháp lý, giúp phân tán rủi ro và tối ưu hóa việc chuyển giao vốn góp/cổ phần cho các thế hệ sau, tránh các khoản thuế lớn phát sinh từ việc chuyển nhượng tài sản trực tiếp.

3. Tìm kiếm sự tư vấn chuyên sâu từ các chuyên gia tài chính và pháp luật

Với sự phức tạp của luật pháp và thị trường tài chính, việc tự mình lên kế hoạch có thể tiềm ẩn nhiều rủi ro. Các gia tộc có tài sản từ vài chục tỷ trở lên nên tìm kiếm sự tư vấn từ các luật sư chuyên về thừa kế, chuyên gia thuế và tư vấn tài chính giàu kinh nghiệm. Họ sẽ giúp bạn thiết kế một cấu trúc sở hữu tài sản phù hợp nhất với mục tiêu của gia đình, đảm bảo tuân thủ pháp luật, tối ưu hóa thuế, và quan trọng nhất là bảo vệ gia sản khỏi những tranh chấp không đáng có, xây dựng nền tảng vững chắc cho nhiều thế hệ mai sau. Đừng để sự thiếu hiểu biết trở thành gánh nặng cho con cháu. Bạn có thể tìm hiểu thêm về các giải pháp quản lý tài sản gia tộc tại Cú Thông Thái.

Kết luận

Luật Thuế TNCN 2025 số 109/2025/QH15 sẽ mang đến những thay đổi quan trọng trong bức tranh quản lý tài sản và thừa kế tại Việt Nam. Dù có những điểm tích cực như nâng ngưỡng chịu thuế, nhưng áp lực thuế đối với các khối tài sản lớn vẫn hiện hữu. Để tránh việc gia sản bị hao hụt và đảm bảo tương lai vững chắc cho con cháu, các gia tộc cần chủ động tìm hiểu, lập kế hoạch chi tiết và tìm kiếm sự hỗ trợ từ các chuyên gia. Đừng chờ đợi đến khi luật có hiệu lực hoàn toàn mới bắt đầu hành động. Hãy chuẩn bị ngay từ hôm nay để bảo toàn và phát triển gia sản theo đúng ý nguyện của mình.

🦉 Cú nhận xét: Việc lập kế hoạch tài sản không chỉ là trách nhiệm mà còn là nghệ thuật. Nó đòi hỏi sự thấu đáo, tầm nhìn dài hạn và khả năng thích ứng với những thay đổi của thời cuộc. Một gia tộc thông thái là gia tộc biết cách biến thách thức thành cơ hội, bảo vệ di sản của mình một cách bền vững.

Tìm hiểu thêm về quản lý tài sản gia tộc tại cuthongthai.vn/gia-toc