Luật 109/2025 là văn bản pháp luật mới, dự kiến có hiệu lực từ 01/01/2026, lần đầu tiên định nghĩa và đưa các hoạt động kinh tế của 'hội, nhóm' phi chính thức vào diện quản lý thuế. Luật này quy định rõ về ngưỡng doanh thu chịu thuế, cách xác định thu nhập, và các nghĩa vụ kê khai cho cá nhân, tổ chức có phát sinh thu nhập từ các hoạt động chung này.

Mục lục

Tổng Quan Về Luật 109/2025/QH16: Cú Sốc Cho Các Hội Nhóm

Luật số 109/2025/QH16, được Quốc hội thông qua và dự kiến có hiệu lực từ ngày 01 tháng 01 năm 2026, đang tạo ra một làn sóng thảo luận mạnh mẽ. Đây là lần đầu tiên, một văn bản pháp lý cấp luật chính thức đưa các hoạt động kinh tế của những tập hợp người không có tư cách pháp nhân, thường được gọi là 'hội, nhóm', vào diện quản lý thuế. Trước đây, các dòng tiền từ các nhóm Zalo bán hàng, các 'hội chơi hụi' online, hay các nhóm chung vốn đầu tư nhỏ lẻ gần như nằm ngoài tầm ngắm của cơ quan thuế. Sự ra đời của luật này là một bước đi tất yếu trong bối cảnh bùng nổ của kinh tế số và các mô hình kinh doanh cộng đồng trên mạng xã hội.

Mục tiêu chính của Luật 109/2025 không phải để tận thu, mà là để tạo ra một sân chơi công bằng. Theo báo cáo của Bộ Tài chính, việc quản lý thuế đối với các hoạt động này nhằm đảm bảo sự bình đẳng giữa các hình thức kinh doanh, từ hộ kinh doanh cá thể có đăng ký cho đến các nhóm kinh doanh tự phát trên nền tảng số. Luật mới sẽ tập trung vào việc xác định rõ ràng ngưỡng doanh thu chịu thuế, trách nhiệm của người đại diện nhóm, và phương pháp tính thuế phù hợp. Điều này đòi hỏi các cá nhân đang vận hành những mô hình này phải thay đổi tư duy, từ 'làm cho vui' sang 'kinh doanh có trách nhiệm'.

🦉 Cú nhận xét: Đừng xem nhẹ Luật 109/2025. Nó không chỉ là vài dòng quy định mới. Nó là sự thay đổi về bản chất cách cơ quan thuế nhìn nhận các dòng tiền 'nhỏ lẻ' nhưng có tổng giá trị khổng lồ trên không gian mạng. Chuẩn bị sổ sách từ bây giờ là khôn ngoan.

Đối với hàng triệu người đang tham gia các 'hội, nhóm' có hoạt động kinh tế, từ các mẹ bỉm sữa bán hàng online đến các nhóm đầu tư chung bất động sản, đây là lúc cần phải tìm hiểu kỹ. Việc nắm rõ các quy định không chỉ giúp tuân thủ pháp luật mà còn có thể mở ra những cơ hội để tối ưu hóa chi phí được khấu trừ, một điểm sáng ít người để ý trong bộ luật mới này. Việc chuẩn bị ngay từ bây giờ sẽ giúp bạn tránh được những khoản phạt không đáng có và vận hành mô hình của mình một cách bền vững hơn trong tương lai.

Đối Tượng Chịu Tác Động Chính: 'Hội, Nhóm' Là Gì?

Một trong những câu hỏi lớn nhất khi Luật 109/2025 được công bố là: 'Hội, nhóm' nào sẽ bị áp thuế? Căn cứ theo Điều 3 của Luật, khái niệm này được định nghĩa khá rộng, bao gồm 'tập hợp từ hai cá nhân trở lên cùng thực hiện một hoặc nhiều hoạt động có phát sinh doanh thu, lợi nhuận mà không thành lập tổ chức có tư cách pháp nhân theo quy định của pháp luật'. Điều này có nghĩa là luật không phân biệt quy mô hay nền tảng hoạt động. Dù là nhóm Zalo, group Facebook, hay một nhóm bạn bè ngoài đời thực, chỉ cần có hoạt động kinh tế chung là có thể thuộc đối tượng điều chỉnh.

Cụ thể, các loại hình 'hội, nhóm' sau đây cần đặc biệt lưu ý:

Điểm mấu chốt không nằm ở tên gọi 'hội' hay 'nhóm' mà ở bản chất hoạt động kinh tế. Nếu hoạt động chỉ đơn thuần là chia sẻ kinh nghiệm, giao lưu, và các khoản đóng góp chỉ đủ bù đắp chi phí chung (như tiền thuê server, phí tổ chức offline), thì sẽ không bị xem là hoạt động kinh doanh. Nhưng ngay khi có yếu tố lợi nhuận, dù nhỏ, luật mới sẽ được áp dụng. Việc xác định ranh giới này đòi hỏi người trong cuộc phải minh bạch hóa các khoản thu chi của mình. Bạn có thể kiểm tra nhanh nghĩa vụ thuế cho hoạt động bán hàng online của mình để có cái nhìn sơ bộ.

Điểm Mới Cốt Lõi: Thu Nhập Chịu Thuế và Ngưỡng Doanh Thu 100 Triệu

Điểm cốt lõi của Luật 109/2025 là việc thiết lập một ngưỡng doanh thu rõ ràng để xác định nghĩa vụ nộp thuế. Theo Điều 5, Khoản 2 của Luật, 'hội, nhóm' có tổng doanh thu từ hoạt động kinh tế trong năm dương lịch từ 100 triệu đồng trở lên thì người đại diện của nhóm phải thực hiện kê khai và nộp thuế. Con số 100 triệu đồng này tương đồng với ngưỡng doanh thu của hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh hiện hành, nhằm đảm bảo sự công bằng.

Vậy, 'doanh thu' được tính như thế nào? Doanh thu là toàn bộ tiền bán hàng, tiền cung cấp dịch vụ, tiền hoa hồng, và các khoản thu khác phát sinh từ hoạt động chung của nhóm. Cần lưu ý rằng đây là doanh thu của cả nhóm, không phải thu nhập của từng thành viên. Ví dụ, một nhóm Zalo bán đặc sản có 5 thành viên, tổng doanh thu cả năm là 120 triệu đồng. Dù chia ra mỗi người chỉ nhận 24 triệu, nhóm này vẫn vượt ngưỡng và phải kê khai thuế.

Thu nhập chịu thuế sẽ được xác định sau khi trừ đi các chi phí hợp lý, hợp lệ được luật cho phép. Các loại thuế phải nộp bao gồm:

🦉 Cú nhận xét: Con số 100 triệu/năm tưởng lớn nhưng thực chất rất dễ đạt được, chỉ khoảng 8.4 triệu/tháng. Một nhóm nhỏ gom order mỹ phẩm hay quần áo có thể dễ dàng vượt ngưỡng này. Đừng chủ quan, hãy theo dõi dòng tiền của nhóm một cách cẩn thận.

Một điểm mới quan trọng khác là trách nhiệm của người đại diện. Luật quy định, nhóm phải cử ra một người đại diện (thường là admin, người đứng đầu, hoặc người giữ tài khoản ngân hàng chung) để chịu trách nhiệm kê khai thuế cho toàn bộ hoạt động của nhóm. Người này sẽ phải tổng hợp doanh thu, chi phí, sau đó phân chia thu nhập cho các thành viên và hướng dẫn họ thực hiện nghĩa vụ thuế TNCN cá nhân. Đây là một trách nhiệm pháp lý nặng nề, đòi hỏi sự minh bạch và đồng thuận cao trong nội bộ nhóm.

Hướng Dẫn Kê Khai và Nộp Thuế Cho Hội, Nhóm Theo Quy Trình Mới

Việc tuân thủ Luật 109/2025 đòi hỏi các 'hội, nhóm' phải làm quen với quy trình kê khai thuế, một việc trước đây họ chưa từng phải làm. Quy trình này được thiết kế để đơn giản hóa, nhưng vẫn yêu cầu sự chính xác và đầy đủ về chứng từ. Về cơ bản, người đại diện nhóm sẽ thực hiện các bước sau, theo hướng dẫn tại Nghị định 88/2025/NĐ-CP.

Bước 1: Đăng ký mã số thuế cho nhóm (Mã số thuế cá nhân kinh doanh của người đại diện)
Người đại diện nhóm sẽ sử dụng mã số thuế cá nhân của mình để đăng ký kinh doanh theo mô hình 'nhóm kinh doanh' tại chi cục thuế quận/huyện nơi cư trú hoặc nơi nhóm hoạt động chính. Thủ tục này tương tự như đăng ký cho hộ kinh doanh. Đây là bước bắt buộc để có thể nộp tờ khai và thực hiện các nghĩa vụ thuế.

Bước 2: Lựa chọn phương pháp tính thuế
Luật cho phép nhóm lựa chọn một trong hai phương pháp:

Bước 3: Ghi chép sổ sách và Lưu trữ chứng từ
Đây là yêu cầu quan trọng nhất, đặc biệt với phương pháp kê khai. Mọi khoản thu và chi của nhóm đều phải được ghi chép lại. Các khoản chi muốn được khấu trừ phải có hóa đơn, chứng từ hợp lệ (ví dụ: hóa đơn mua nguyên vật liệu, biên lai chuyển tiền phí vận chuyển, hợp đồng thuê mặt bằng...). Ngay cả các tin nhắn chốt đơn, sao kê tài khoản ngân hàng cũng là những bằng chứng quan trọng cần lưu trữ cẩn thận.

Bước 4: Nộp tờ khai và tiền thuế
Định kỳ hàng tháng hoặc hàng quý (tùy theo quy mô và lựa chọn), người đại diện phải nộp tờ khai thuế qua mạng tại Cổng thông tin của Tổng cục Thuế (gdt.gov.vn) và nộp tiền thuế vào ngân sách nhà nước. Hạn chót nộp tờ khai và thuế cũng tuân theo quy định chung của hộ kinh doanh.

Dưới đây là bảng tóm tắt quy trình:

Quy trình này có thể gây bỡ ngỡ ban đầu, nhưng việc thiết lập một thói quen ghi chép minh bạch sẽ giúp hoạt động của nhóm trở nên chuyên nghiệp và bền vững. Để tính toán thử số thuế dự kiến, bạn có thể tham khảo Công cụ Tính thuế Hộ Kinh Doanh, vì cơ chế áp dụng cho nhóm kinh doanh sẽ có nhiều điểm tương đồng.

Các Khoản Chi Phí Được Khấu Trừ: Cơ Hội Tiết Kiệm Bất Ngờ

Điểm sáng giá nhất và cũng là điều nhiều người bỏ qua trong Luật 109/2025 chính là quy định về các khoản chi phí được trừ khi xác định thu nhập tính thuế. Nếu trước đây, các nhóm hoạt động tự phát gần như không quan tâm đến việc lưu trữ hóa đơn chi phí, thì nay, đây lại là chìa khóa để giảm số thuế phải nộp một cách hợp pháp. Theo Điều 7 của Luật, các chi phí được trừ phải đáp ứng đủ 3 điều kiện: (1) Thực tế phát sinh và liên quan đến hoạt động kinh doanh của nhóm; (2) Có đủ hóa đơn, chứng từ hợp pháp; (3) Nếu là khoản chi có giá trị từ 20 triệu đồng trở lên thì phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt.

Các nhóm kinh doanh có thể tận dụng để khấu trừ nhiều loại chi phí, ví dụ:

Ví dụ, một nhóm kinh doanh online có doanh thu 300 triệu đồng/năm nhưng không kê khai. Giả sử số thuế (GTGT + TNCN) phải nộp là 20 triệu đồng. Nếu bị phát hiện, ngoài việc phải nộp đủ 20 triệu tiền thuế, nhóm này có thể bị phạt thêm 20% vì khai thiếu (4 triệu), tiền chậm nộp, và nếu bị quy vào tội trốn thuế, mức phạt có thể lên tới 20 triệu 3 = 60 triệu đồng. Tổng số tiền phải nộp có thể lên đến gần 100 triệu đồng.

🦉 Cú nhận xét: Cái giá của việc 'làm lơ' là rất đắt. Cơ quan thuế ngày càng có nhiều dữ liệu từ ngân hàng và các nền tảng số. Đừng đánh cược với rủi ro. Số tiền để tuân thủ luật pháp luôn nhỏ hơn rất nhiều so với số tiền bị phạt.

Rủi ro không chỉ dừng lại ở tài chính. Việc bị cơ quan thuế xử phạt có thể ảnh hưởng đến uy tín của người đại diện nhóm và các thành viên, gây khó khăn cho các hoạt động kinh doanh và giao dịch dân sự khác trong tương lai. Vì vậy, cách tiếp cận thông minh nhất là chủ động tìm hiểu, ghi chép cẩn thận và thực hiện đúng nghĩa vụ của mình ngay từ đầu.

Bài Học Cho Người Nộp Thuế: 3 Mẹo Tối Ưu Thuế Hợp Pháp

Tuân thủ luật là bắt buộc, nhưng tối ưu hóa số thuế phải nộp trong khuôn khổ pháp luật là một kỹ năng tài chính thông minh. Dưới đây là 3 mẹo thiết thực mà các 'hội, nhóm' có thể áp dụng ngay để chuẩn bị cho Luật 109/2025.

1. Xây dựng 'Văn hóa Hóa đơn' ngay từ bây giờ

Đây là mẹo quan trọng nhất. Như đã phân tích, chi phí được trừ là công cụ mạnh mẽ nhất để giảm thu nhập tính thuế. Hãy biến việc lấy và lưu trữ hóa đơn, chứng từ thành một thói quen bắt buộc trong nhóm. Tạo một file Excel chung hoặc sử dụng một ứng dụng đơn giản để ghi lại mọi khoản chi, dù là nhỏ nhất, kèm theo ảnh chụp hóa đơn. Phân công một người chịu trách nhiệm tổng hợp chứng từ hàng tuần. Đối với các khoản chi lớn, luôn ưu tiên chuyển khoản ngân hàng để có bằng chứng giao dịch rõ ràng. Đừng đợi đến cuối quý mới cuống cuồng đi tìm hóa đơn, hãy làm việc đó hàng ngày.

2. Tách bạch Rõ ràng Tài khoản Ngân hàng

Sai lầm phổ biến của các nhóm kinh doanh là sử dụng tài khoản cá nhân của trưởng nhóm để nhận và chi tất cả các khoản tiền. Điều này tạo ra một mớ hỗn độn giữa tiền của nhóm và tiền cá nhân, gây khó khăn cực lớn cho việc giải trình với cơ quan thuế. Hãy mở một tài khoản ngân hàng riêng chỉ dành cho hoạt động của nhóm. Mọi khoản thu từ khách hàng và mọi khoản chi cho nhà cung cấp đều phải đi qua tài khoản này. Việc này không chỉ giúp sao kê minh bạch, dễ dàng đối soát sổ sách mà còn thể hiện sự chuyên nghiệp, tạo niềm tin cho các thành viên trong nhóm.

3. Tận dụng Công nghệ và các Công cụ Tính toán

Đừng tính thuế bằng tay hoặc ước lượng cảm tính. Thời đại số cung cấp rất nhiều công cụ để hỗ trợ bạn. Trước khi luật có hiệu lực, hãy sử dụng các công cụ có sẵn để mô phỏng nghĩa vụ thuế của mình. Ví dụ, bạn có thể nhập thử doanh thu và chi phí dự kiến vào Công cụ tính lương NET sang GROSS để hiểu cách thuế TNCN được cấu thành, hoặc sử dụng công cụ tính thuế hộ kinh doanh để ước tính số thuế khoán. Việc làm quen với các con số và cách tính toán sẽ giúp bạn không bị bất ngờ khi luật chính thức được áp dụng. Công nghệ giúp bạn tiết kiệm thời gian, giảm sai sót và đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu chính xác.

Tác Động Lên Cá Nhân Không Tham Gia Hội Nhóm

Mặc dù trọng tâm của Luật 109/2025 là các 'hội, nhóm', một số điều khoản của luật cũng có thể tạo ra tác động gián tiếp đến những cá nhân nộp thuế TNCN từ tiền lương, tiền công thông thường. Việc siết chặt quản lý thuế ở một khu vực thường đi kèm với việc rà soát và đồng bộ hóa các quy định ở những khu vực khác để đảm bảo tính nhất quán của hệ thống.

Một trong những thay đổi được dự báo là việc tăng cường kiểm tra chéo thông tin. Khi cơ quan thuế có dữ liệu về các hoạt động kinh tế của nhóm, họ cũng có thể có thông tin về các khoản thanh toán cho các cá nhân trong nhóm. Nếu một cá nhân vừa có thu nhập từ lương tại một công ty, vừa có thu nhập từ hoạt động trong một 'hội, nhóm' bán hàng, họ sẽ phải tự quyết toán thuế TNCN cuối năm, tổng hợp cả hai nguồn thu nhập. Nếu không tự giác quyết toán, cơ quan thuế có thể dễ dàng phát hiện ra sự chênh lệch thông qua việc đối chiếu dữ liệu, dẫn đến việc bị truy thu và phạt.

Ngoài ra, việc chuẩn hóa cách tính thuế cho các mô hình kinh doanh nhỏ lẻ có thể là tiền đề cho việc xem xét lại các mức giảm trừ gia cảnh trong tương lai. Mặc dù Luật 109/2025 không trực tiếp điều chỉnh mức giảm trừ cho bản thân (hiện là 11 triệu đồng/tháng) và người phụ thuộc (4.4 triệu đồng/tháng), nhưng khi bức tranh tổng thể về thu nhập của người dân trở nên rõ ràng hơn, Chính phủ có thể có cơ sở dữ liệu vững chắc hơn để đề xuất các điều chỉnh cho phù hợp với tình hình kinh tế - xã hội. Do đó, mọi cá nhân đều nên theo dõi sát sao các diễn biến chính sách. Bạn có thể sử dụng Công cụ tính Giảm trừ gia cảnh để kiểm tra mức giảm trừ tối đa mình có thể được hưởng theo quy định hiện hành.

🦉 Cú nhận xét: Hệ thống thuế là một thể thống nhất. Một thay đổi ở mắt xích này sẽ tạo ra ảnh hưởng đến các mắt xích khác. Dù bạn không bán hàng online, không tham gia hội nhóm nào, việc hiểu các xu hướng chính sách thuế mới vẫn là điều cần thiết để bảo vệ quyền lợi và làm tròn nghĩa vụ của mình.

Tóm lại, dù không phải là đối tượng chịu tác động trực tiếp, mỗi cá nhân nộp thuế đều nên xem Luật 109/2025 như một tín hiệu cho thấy ngành thuế đang quyết tâm số hóa và minh bạch hóa quản lý. Điều này đòi hỏi mỗi người phải có ý thức cao hơn trong việc kê khai đầy đủ các nguồn thu nhập của mình, dù là nhỏ nhất, để tránh các rắc rối pháp lý không đáng có.

Kết Luận: Chuẩn Bị Gì Cho Năm 2026?

Luật 109/2025/QH16 không phải là một quy định tận thu, mà là một bước tiến cần thiết để tạo ra một môi trường kinh doanh công bằng và minh bạch trong kỷ nguyên số. Việc đưa các 'hội, nhóm' vào khuôn khổ quản lý thuế sẽ giúp chống thất thu ngân sách nhà nước, đồng thời bảo vệ quyền lợi của những người kinh doanh chân chính có đăng ký. Thay vì lo lắng, hãy xem đây là cơ hội để chuyên nghiệp hóa hoạt động của bạn.

Hành động ngay hôm nay là chìa khóa. Đừng đợi đến khi luật có hiệu lực mới bắt đầu tìm hiểu. Ngay từ bây giờ, các trưởng nhóm, các thành viên có hoạt động kinh tế chung cần ngồi lại với nhau:

Sự chuẩn bị kỹ lưỡng sẽ giúp bạn chuyển đổi sang quy định mới một cách suôn sẻ, tránh được các khoản phạt nặng và thậm chí còn có thể tiết kiệm được thuế nhờ việc khấu trừ chi phí hợp lý. Thế giới đang thay đổi, và chính sách thuế cũng phải vận động theo. Việc thích ứng và tuân thủ không chỉ là nghĩa vụ, mà còn là chiến lược kinh doanh thông minh để phát triển bền vững. Hãy coi đây là một khoản đầu tư cho sự minh bạch và tương lai lâu dài của mô hình kinh doanh mà bạn và các cộng sự đang xây dựng.

Để hỗ trợ bạn trên hành trình này, Cú Thông Thái cung cấp một hệ sinh thái các công cụ tính toán và tra cứu chính xác. Đừng ngần ngại khám phá và sử dụng 30+ công cụ tính thuế miễn phí tại thue.cuthongthai.vn để luôn nắm vững các con số và đưa ra quyết định tài chính sáng suốt.