Giới Thiệu: Đừng Để Sai Sót Nhỏ Thành Áp Lực Thuế Lớn Năm 2026

Đầu tư là phải sinh lời, còn đóng thuế là nghĩa vụ. Nhưng nghĩa vụ này cũng có thể tối ưu, nếu bạn nắm rõ luật. Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15 (gọi tắt là Luật 109/2025) là bước ngoặt lớn nhất của ngành thuế Việt Nam kể từ năm 2012.

Luật có hiệu lực từ 01/7/2026, nhưng đừng lầm tưởng bạn có 6 tháng để 'thích nghi'. Theo quy định về kỳ tính thuế, quyết toán thuế TNCN từ tiền lương, tiền công cho cả năm 2026 sẽ áp dụng Luật 109/2025.[4][10] Đây là điểm mấu chốt mà nhiều cá nhân và doanh nghiệp, đặc biệt là các kế toán tại TP.HCM hay Hà Nội, thường bỏ qua.

Trong bối cảnh kinh tế hiện tại, chi phí sinh hoạt liên tục biến động. Ví dụ, giá xăng RON 95 tại Việt Nam hiện ở mức 24.330 VND/lít (theo Perplexity, 2026-06-10), ảnh hưởng trực tiếp đến chi tiêu hàng ngày. Sự điều chỉnh các ngưỡng chịu thuế và giảm trừ gia cảnh trong Luật 109/2025 là phản ứng kịp thời của Nhà nước. Bài viết này, Cú Kiểm Toán sẽ 'soi' kỹ các điểm mới và chỉ ra 5 sai lầm phổ biến bạn cần tránh, để không bị truy thu thuế và tận dụng tối đa các ưu đãi.

Luật 109/2025: Những Thay Đổi Trọng Yếu Bạn PHẢI Nắm

Luật 109/2025 ra đời trong bối cảnh thu nhập bình quân đầu người tại Việt Nam tăng nhanh, lạm phát tích lũy sau nhiều năm khiến các ngưỡng giảm trừ gia cảnh cũ không còn phù hợp.[1] Cùng với đó, kinh tế số bùng nổ, tạo ra nhiều nguồn thu nhập mới cần được quản lý. Đây là lúc cần một khung pháp lý rõ ràng hơn.

Giảm Bậc Thuế Lũy Tiến: Cơ Hội Cho Thu Nhập Trung Bình

Một trong những thay đổi được người lao động quan tâm nhất là việc giảm bậc thuế lũy tiến từ 7 xuống còn 5 bậc. Đồng thời, thuế suất ở một số bậc cũng được điều chỉnh giảm mạnh.[3] Cụ thể:

Điều này đồng nghĩa với việc người có thu nhập trung bình – khá tại các đô thị lớn như TP.HCM, Hà Nội, Đà Nẵng sẽ được giảm đáng kể nghĩa vụ thuế. Đây là động thái nhằm khuyến khích lao động chất lượng cao và giảm gánh nặng tài chính cho họ.

Tăng Mạnh Mức Giảm Trừ Gia Cảnh: Hàng Triệu Người Được Hưởng Lợi

Mức giảm trừ gia cảnh là yếu tố then chốt quyết định số thuế phải nộp. Luật 109/2025 đã nâng đáng kể các ngưỡng này:

Đây là sự điều chỉnh giúp hàng triệu người lao động tại các khu công nghiệp lớn như Bình Dương, Bắc Ninh, Đồng Nai giảm hoặc thoát nghĩa vụ thuế hoàn toàn. Bạn có thể kiểm tra ngay mức giảm trừ gia cảnh mới của mình trên Cú Thông Thái.

Nâng Ngưỡng Doanh Thu Không Chịu Thuế Cho Hộ Kinh Doanh và Cho Thuê Nhà

Đối với hộ, cá nhân kinh doanh, ngưỡng doanh thu không chịu thuế đã được nâng từ 200 triệu lên 500 triệu đồng/năm. Đặc biệt, ngưỡng này còn được áp dụng cho cá nhân có hoạt động cho thuê bất động sản (trừ kinh doanh lưu trú).[1][2][3]

Thay đổi này giúp rất nhiều hộ kinh doanh nhỏ lẻ, từ chợ truyền thống đến bán hàng online tại Hà Nội, TP.HCM, không còn phải lo lắng về thuế nếu doanh thu của họ dưới 500 triệu đồng/năm.

Mở Rộng Cơ Sở Thu Thuế và Ưu Đãi Mới: Phù Hợp Với Nền Kinh Tế Số

Luật 109/2025 cũng siết chặt và mở rộng các loại thu nhập chịu thuế mới, bao gồm thu nhập từ kinh doanh thương mại điện tử, nền tảng số, chuyển nhượng tài sản số, vàng miếng, tên miền ".vn", hay biển số xe trúng đấu giá.[3] Điều này cho thấy cơ quan thuế đang bắt kịp với xu thế kinh tế số.

🦉 Cú nhận xét: Các cá nhân có thu nhập từ các hoạt động này cần đặc biệt lưu ý để tránh bị truy thu khi Luật có hiệu lực. Song song đó, Luật cũng làm rõ và mở rộng nhiều ưu đãi, miễn thuế, ví dụ miễn thuế toàn bộ tiền lương làm đêm, làm thêm giờ, hoặc miễn thuế 5 năm cho nhân lực công nghệ cao.

5 Sai Lầm Phổ Biến: Kế Toán & Cá Nhân Dễ Mắc Năm 2026

Dù Luật 109/2025 mang lại nhiều điểm tích cực, những sai sót trong quá trình áp dụng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Hãy cùng Cú Kiểm Toán điểm qua 5 sai lầm thường gặp nhất.

Sai Lầm 1: Vẫn Áp Dụng Nhầm Luật Cũ Cho Năm 2026

Đây là sai lầm nguy hiểm nhất. Dù Luật 109/2025 có hiệu lực từ 01/7/2026, nhưng quyết toán thuế TNCN từ tiền lương, tiền công cho cả năm 2026 sẽ áp dụng Luật 109/2025 cho cả 12 tháng.[4][10] Nhiều kế toán tại TP.HCM, Hà Nội có thể lầm tưởng sẽ tính 6 tháng đầu theo luật cũ và 6 tháng cuối theo luật mới. Điều này dẫn đến:

Bạn cần đảm bảo hệ thống tính lương và quyết toán của mình được cập nhật đầy đủ ngay từ đầu năm 2026.

Sai Lầm 2: Bỏ Qua Ngưỡng 500 Triệu Cho Hộ Kinh Doanh, Cho Thuê Nhà

Với mức tăng trưởng 150% ngưỡng doanh thu không chịu thuế cho hộ kinh doanh và áp dụng cho cả cá nhân cho thuê bất động sản (không bao gồm kinh doanh lưu trú), việc không cập nhật sẽ gây ra những sai sót đáng tiếc.[2][3] Các cá nhân cho thuê nhà tại Hà Nội, TP.HCM có doanh thu dưới 500 triệu/năm vẫn đi nộp thuế vì dựa vào tư vấn theo ngưỡng cũ 100-200 triệu. Tương tự, cán bộ kế toán tại ngân hàng, doanh nghiệp khi khấu trừ thuế tại nguồn với khoản chi thuê nhà cho chuyên gia, quản lý có thể không kiểm tra ngưỡng mới này.

Hậu quả: người nộp thuế bị thu thừa, và việc xin hoàn thuế cá nhân tại các thành phố lớn thường mất nhiều tháng, với hồ sơ phức tạp, dễ gây nản lòng.

Sai Lầm 3: Không Tận Dụng Quyền Chọn Phương Pháp Tính Thuế Cho Hộ Kinh Doanh

Hộ/cá nhân kinh doanh có doanh thu từ 500 triệu đến 3 tỷ đồng được quyền chọn tính thuế theo tỷ lệ trên doanh thu hoặc theo thu nhập (doanh thu – chi phí).[2] Đây là một điểm cực kỳ quan trọng nhưng thường bị bỏ qua. Nhiều hộ bán lẻ, F&B nhỏ ở Đà Nẵng, Hải Phòng có chi phí thực tế cao nhưng vẫn nhận tư vấn tính theo phần trăm doanh thu, dẫn đến thuế phải nộp cao hơn đáng kể.

Nếu biết cách hạch toán chi phí như mặt bằng, nhân công, khuyến mãi một cách hợp lý, bạn có thể giảm đáng kể số thuế. Bạn có thể sử dụng công cụ Thuế Hộ Kinh Doanh của Cú Thông Thái để so sánh và tìm ra phương án tối ưu.

Sai Lầm 4: Bỏ Sót Ưu Đãi Y Tế, Giáo Dục Theo Nghị Định Hướng Dẫn

Dự thảo Nghị định hướng dẫn Luật 109/2025 về thu nhập từ tiền lương, tiền công đang xem xét cho phép người nộp thuế được trừ chi phí y tế từ 20–23 triệu đồng/năm và chi phí giáo dục – đào tạo từ 21–24 triệu đồng/năm, tùy theo phương án chính sách được chọn.[6] Nếu những điều khoản này được thông qua và không được cập nhật kịp thời, người lao động sẽ:

Hãy theo dõi sát sao các văn bản hướng dẫn chi tiết để tận dụng tối đa quyền lợi.

Sai Lầm 5: Coi Nhẹ Thuế Với Thu Nhập Số: Thương Mại Điện Tử, Tài Sản Số, Vàng Miếng

Luật 109/2025 đã bổ sung và siết chặt quy định về thu nhập từ kinh doanh thương mại điện tử, nền tảng số, chuyển nhượng tài sản số, vàng miếng, tên miền ".vn", và biển số xe trúng đấu giá.[3] Nhiều người bán hàng qua sàn/mạng xã hội ở TP.HCM, Hà Nội với doanh thu lớn vẫn giữ suy nghĩ "bán online thì không ai quản lý".

🦉 Cú nhận xét: Với sự phát triển của công nghệ và khả năng truy vết giao dịch qua ngân hàng, sàn giao dịch, dữ liệu công chứng, việc bỏ qua các khoản thu nhập này có thể dẫn đến việc bị truy thu và phạt nặng. Nhà đầu tư lướt vàng miếng hay mua bán tài sản số cần ghi chép đầy đủ doanh thu, chi phí để có thể chứng minh khi cơ quan thuế yêu cầu.