Quy định kế toán thuế mới 2025-2026 tại Việt Nam là một gói cải cách tổng thể, tập trung vào số hóa, chuẩn hóa báo cáo tài chính theo IFRS, và siết chặt quản lý thuế trên nền tảng số. Việt Nam đang tiệm cận các thông lệ quốc tế như yêu cầu thanh toán không tiền mặt để khấu trừ GTGT, quản lý thuế sàn thương mại điện tử và sử dụng mã số định danh cá nhân thay mã số thuế.

Giới Thiệu: Làn Sóng Cải Cách Kế Toán Thuế 2025-2026

Giai đoạn 2025-2026 đang chứng kiến một cuộc "thay da đổi thịt" mạnh mẽ trong hệ thống kế toán thuế của Việt Nam. Hàng loạt luật, nghị định, thông tư mới về thuế giá trị gia tăng (GTGT), thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN), thuế thu nhập cá nhân (TNCN) và chế độ kế toán doanh nghiệp đang được ban hành và có hiệu lực. Những thay đổi này không chỉ đơn thuần là điều chỉnh con số, mà còn là bước đi chiến lược nhằm đồng bộ hóa với chuẩn mực quốc tế, đẩy mạnh số hóa và nâng cao hiệu quả quản lý thuế.

Theo chuyên gia Cú Kiểm Toán từ Cú Kiểm Toán.

Cú Kiểm Toán nhận thấy, trong bối cảnh hội nhập sâu rộng, việc hiểu rõ các quy định mới và so sánh chúng với thông lệ quốc tế là chìa khóa để doanh nghiệp Việt Nam – đặc biệt tại các trung tâm kinh tế sôi động như Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng – không chỉ tuân thủ mà còn tối ưu hóa hoạt động kinh doanh. Liệu các doanh nghiệp đã sẵn sàng cho những thay đổi mang tính bước ngoặt này? Việc chuẩn bị kỹ lưỡng là cần thiết để tránh những rủi ro không đáng có và tận dụng cơ hội từ chính sách mới.

Những Điểm Mới Đáng Chú Ý Trong Quy Định Kế Toán Thuế Việt Nam

Hệ thống kế toán thuế Việt Nam đang trải qua một quá trình chuyển đổi toàn diện. Từ 01/07/2025, Luật Thuế GTGT số 48/2024/QH15 chính thức có hiệu lực, tiếp tục kéo dài chính sách giảm thuế GTGT từ 10% xuống 8% đến hết ngày 31/12/2026 cho nhiều nhóm hàng hóa, dịch vụ, trừ các lĩnh vực đặc thù như viễn thông, tài chính, ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm và bất động sản. Đây là nỗ lực của Chính phủ nhằm kích cầu tiêu dùng sau đại dịch, tương tự xu hướng nhiều nước OECD áp dụng ưu đãi thuế tạm thời để hỗ trợ phục hồi kinh tế.

Điểm nhấn quan trọng nhất về quy định kế toán doanh nghiệp là Thông tư 99/2025/TT-BTC, có hiệu lực từ 01/01/2026. Thông tư này sẽ thay thế hoàn toàn Thông tư 200/2014/TT-BTC và Thông tư 133/2016/TT-BTC, tạo ra một khuôn khổ kế toán mới. Theo đó, Bảng cân đối kế toán được đổi tên và cấu trúc lại thành "Báo cáo tình hình tài chính", một cách tiếp cận gần hơn với chuẩn mực trình bày báo cáo tài chính quốc tế (IFRS). Đơn vị tiền tệ mặc định vẫn là Đồng Việt Nam (VND), nhưng các định nghĩa về đơn vị kế toán, báo cáo tài chính, và phân loại tài sản – nợ phải trả được thiết kế để phù hợp với chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) mới, hướng tới IFRS.

Song song đó, Luật Thuế TNDN 2025 (Luật số 67/2025/QH15) sẽ có hiệu lực từ 01/10/2025, áp dụng cho kỳ tính thuế TNDN năm 2025, hoàn thiện cơ chế ưu đãi cho doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp công nghệ số và các dự án đầu tư trọng điểm. Luật số 09/2026/QH16 cũng tiếp tục sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thuế TNCN, Luật Thuế GTGT, Luật Thuế TNDN, hình thành một gói cải cách quản lý thuế tổng thể từ năm 2026. Những thay đổi này là tín hiệu rõ ràng về cam kết của Việt Nam trong việc hiện đại hóa hệ thống thuế và kế toán.

Chi Tiết Các Thay Đổi Trọng Yếu và Dữ Liệu Cụ Thể

Các quy định mới tác động trực tiếp đến mọi loại hình doanh nghiệp và hộ kinh doanh. Dưới đây là những điểm cốt lõi cần nắm vững:

So Sánh Quốc Tế: Việt Nam Đang Đứng Ở Đâu?

Nhìn từ góc độ quốc tế, Việt Nam đang di chuyển theo ba xu hướng lớn, cho thấy sự chủ động trong việc hội nhập và hiện đại hóa hệ thống quản lý tài chính:

1. Chuẩn Hóa Chế Độ Kế Toán Theo IFRS

Việc Thông tư 99/2025/TT-BTC thay thế toàn bộ Thông tư 200 và 133, đổi tên Bảng cân đối kế toán thành Báo cáo tình hình tài chính, thể hiện rõ mục tiêu hội nhập chuẩn mực báo cáo toàn cầu. Nhiều nước trong khu vực như Singapore, Malaysia, Indonesia đã áp dụng IFRS hoặc IFRS phiên bản quốc gia. Việt Nam đang từng bước chuyển đổi để các ngân hàng, doanh nghiệp niêm yết – đặc biệt tại HOSE ở TP.HCM và HNX ở Hà Nội – có báo cáo tài chính dễ so sánh với khu vực, thu hút đầu tư nước ngoài. Đây là một động thái chiến lược để nâng cao tính minh bạch và độ tin cậy của thị trường vốn Việt Nam.

2. Đẩy Mạnh Số Hóa và Chống Thất Thu Thuế Trong Kinh Tế Số

Quy định sàn TMĐT khấu trừ – nộp thuế thay cho hộ, cá nhân; yêu cầu thanh toán không dùng tiền mặt để khấu trừ GTGT; và việc chấm dứt khai bổ sung hồ sơ thuế khi đã có quyết định thanh tra, kiểm tra thuế là những biện pháp mạnh mẽ nhằm thu hẹp khoảng trống thất thu. Những mô hình này tương tự quản lý hóa đơn điện tử ở Hàn Quốc, Nhật Bản, Italia, nơi hệ thống thuế được số hóa cao độ để kiểm soát giao dịch hiệu quả. Việt Nam đang đi đúng hướng trong cuộc cách mạng thuế số toàn cầu, biến công nghệ thành công cụ đắc lực cho quản lý nhà nước.

3. Hỗ Trợ Doanh Nghiệp Nhỏ Nhưng Siết Chặt Tuân Thủ

Việc nâng ngưỡng doanh thu không chịu thuế GTGT lên 200 triệu đồng/năm và giảm thuế GTGT 2% đến hết năm 2026 cho thấy Chính phủ muốn giảm gánh nặng cho đối tượng nhỏ. Tuy nhiên, đồng thời, buộc mọi chứng từ khấu trừ phải là thanh toán không tiền mặt lại yêu cầu doanh nghiệp chính thức tuân thủ nghiêm ngặt hơn. Mô hình này khá giống "simplified regime" (chế độ đơn giản hóa) cho SME tại EU, nơi các doanh nghiệp nhỏ được hưởng lợi từ ngưỡng thuế cao hơn nhưng vẫn phải tuân thủ chặt chẽ các quy định về chứng từ và giao dịch. Sự cân bằng giữa hỗ trợ và siết chặt tuân thủ là một thách thức lớn.

🦉 Cú nhận xét: Tốc độ chuyển đổi và mức độ áp dụng đầy đủ quy định mới có thể khác nhau đáng kể giữa các doanh nghiệp. Các doanh nghiệp lớn tại Hà Nội, TP.HCM thường có hệ thống ERP và kế toán số hóa tốt hơn, trong khi doanh nghiệp vừa và nhỏ ở các địa phương có thể gặp nhiều khó khăn hơn trong việc thích nghi.

Để dễ hình dung về mức độ khác biệt trong chi phí sinh hoạt và vận hành kinh doanh giữa Việt Nam và các nước trong khu vực, chúng ta có thể xem xét giá xăng RON 95 (dữ liệu 2026-06-17):

Giá xăng tại Việt Nam (22.060 VND/lít) đang ở mức cạnh tranh hơn đáng kể so với các nước láng giềng như Thái Lan (28.345 VND/lít) hay thậm chí là Singapore (67.712 VND/lít), điều này tác động trực tiếp đến chi phí logistics và vận hành của doanh nghiệp, tạo lợi thế nhất định trong bối cảnh thuế mới. Tuy nhiên, điều này cũng cho thấy sự khác biệt trong chính sách thuế tiêu thụ đặc biệt và trợ giá giữa các quốc gia.

Bài Học Cho Người Nộp Thuế: 3 Mẹo Tiết Kiệm Thuế Hợp Pháp

Để tối ưu hóa chi phí và đảm bảo tuân thủ trong giai đoạn chuyển đổi này, doanh nghiệp cần chủ động hành động. Dưới đây là ba mẹo quan trọng:

1. Đầu Tư Hệ Thống Kế Toán Số Hóa và ERP

Với yêu cầu chuẩn hóa Báo cáo tình hình tài chính theo hướng IFRS và điều kiện thanh toán không tiền mặt để khấu trừ GTGT, mô hình ghi chép thủ công đã không còn phù hợp. Doanh nghiệp cần học theo các mô hình thành công tại Singapore, Malaysia, nơi đã chuyển sang hệ thống kế toán số hóa kết nối trực tiếp với ngân hàng và các phần mềm quản lý tài chính (ERP). Điều này không chỉ giúp tuân thủ mà còn nâng cao hiệu quả quản trị, giảm thiểu sai sót và tiết kiệm thời gian đáng kể. Việc số hóa giúp doanh nghiệp dễ dàng trích xuất dữ liệu, phục vụ cho các báo cáo nội bộ và quyết định kinh doanh kịp thời.

2. Chuẩn Bị Cho IFRS Từ Sớm

Thông tư 99/2025/TT-BTC là bước chuyển tiếp quan trọng. Các doanh nghiệp niêm yết tại HOSE, HNX nên bắt đầu lập song song báo cáo theo VAS mới và IFRS. Điều này không chỉ giúp làm quen với các chuẩn mực mới mà còn thu hút vốn ngoại, đặc biệt từ các quỹ đầu tư ở Singapore, Hồng Kông vốn quen thuộc với IFRS. Việc chủ động chuẩn bị sẽ giúp doanh nghiệp có lợi thế cạnh tranh trong việc tiếp cận nguồn vốn quốc tế, đồng thời nâng cao uy tín và minh bạch tài chính. Bạn có thể sử dụng công cụ so sánh thuế 2025 và 2026 để thấy rõ những thay đổi.

3. Xem Sàn TMĐT và Ngân Hàng Như Đối Tác Thuế

Với quy định khấu trừ – nộp thuế thay trên các sàn TMĐT từ 01/07/2025, doanh nghiệp và hộ kinh doanh nên thiết kế quy trình bán hàng, giá và hợp đồng phù hợp. Điều này giúp tránh rủi ro bị khấu trừ thuế ngoài dự kiến. Đồng thời, việc thanh toán không tiền mặt trở thành điều kiện khấu trừ GTGT khiến ngân hàng thương mại Việt Nam (Vietcombank, BIDV, Techcombank…) trở thành "hạ tầng" trung tâm cho tuân thủ thuế. Doanh nghiệp cần xây dựng mối quan hệ chặt chẽ với ngân hàng, tận dụng các dịch vụ số hóa để quản lý dòng tiền và chứng từ hiệu quả. Một kế hoạch quản lý dòng tiền và hoàn thuế GTGT hợp lý, đặc biệt với ngưỡng 300 triệu đồng GTGT đầu vào cho doanh nghiệp chịu thuế suất 5%, là rất cần thiết.

Kết Luận: Hội Nhập và Tối Ưu Hóa

Giai đoạn 2025-2026 đánh dấu một kỷ nguyên mới cho kế toán thuế tại Việt Nam, với những thay đổi sâu rộng nhằm đồng bộ với chuẩn mực quốc tế và đẩy mạnh số hóa. Từ việc chuyển đổi chế độ kế toán theo hướng IFRS, siết chặt quản lý thuế trên nền tảng số, đến việc điều chỉnh ngưỡng chịu thuế cho hộ kinh doanh, tất cả đều hướng tới một hệ thống minh bạch, hiệu quả và công bằng hơn.

Doanh nghiệp cần chủ động thích nghi, đầu tư vào công nghệ, và xem xét lại các quy trình nội bộ để đảm bảo tuân thủ. Ai nắm chắc quy định mới và hiểu rõ xu hướng quốc tế sẽ có lợi thế cạnh tranh rõ rệt, không chỉ ở khía cạnh tuân thủ mà còn ở khả năng huy động vốn, tối ưu dòng tiền và quản trị rủi ro. Hãy sẵn sàng cho một tương lai tài chính số hóa và hội nhập sâu rộng hơn.

Sử dụng 30+ công cụ tính thuế miễn phí tại thue.cuthongthai.vn để luôn cập nhật và tuân thủ các quy định mới nhất.