Quy định kế toán thuế mới năm 2026 bao gồm Thông tư 99/2025/TT-BTC thay thế Thông tư 200, thay đổi hệ thống BCTC và sổ kế toán. Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15 tăng giảm trừ gia cảnh, nâng ngưỡng miễn thuế cho hộ kinh doanh. Các thay đổi này thúc đẩy số hóa và yêu cầu tuân thủ chặt chẽ.

Giới Thiệu: Chu Kỳ Điều Chỉnh Lớn Của Kế Toán – Thuế Việt Nam

Giai đoạn 2025-2026, Việt Nam đang bước vào một chu kỳ điều chỉnh lớn trong hệ thống kế toán – thuế. Không chỉ thay đổi kỹ thuật hạch toán, mà còn tái cấu trúc chính sách thuế theo hướng số hóa, mở rộng cơ sở thuế đồng thời vẫn hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh. Đây là thời điểm doanh nghiệp, đặc biệt là SME và các hộ kinh doanh tại các đô thị lớn như Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, phải đặc biệt chú ý. Việc không cập nhật kịp thời các quy định mới có thể dẫn đến rủi ro tuân thủ và bị xử phạt hành chính.

Từ ngày 01/01/2026, Thông tư 99/2025/TT-BTC chính thức thay thế Thông tư 200, làm lại gần như toàn bộ chế độ kế toán doanh nghiệp. Cùng lúc, hàng loạt văn bản thuế mới cũng có hiệu lực. Sự trùng thời điểm của nhiều văn bản quan trọng khiến năm 2026 trở thành "năm bản lề" để các doanh nghiệp thiết kế lại toàn bộ quy trình kế toán – thuế. Ai nắm vững và chủ động chuyển đổi sớm sẽ có lợi thế cạnh tranh rõ rệt.

🦉 Cú nhận xét: Đừng xem nhẹ những thay đổi này. Chúng không chỉ là những sửa đổi nhỏ mà là một cuộc "đại tu" hệ thống, buộc mọi chủ thể kinh doanh phải thay đổi tư duy và cách làm việc.

Các Thay Đổi Kế Toán Trọng Yếu Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC

Thông tư 99/2025/TT-BTC, có hiệu lực từ năm tài chính bắt đầu từ hoặc sau ngày 01/01/2026, mang đến những thay đổi cốt lõi, định hình lại cách thức doanh nghiệp thực hiện công tác kế toán. Điểm đáng chú ý đầu tiên là việc thay đổi hệ thống báo cáo tài chính (BCTC). Mẫu số B01-DN sẽ không còn mang tên "Bảng cân đối kế toán" mà chuyển thành "Báo cáo tình hình tài chính". Sự thay đổi này cho thấy xu hướng tiếp cận gần hơn với chuẩn mực kế toán quốc tế (IFRS), nhấn mạnh vào việc trình bày thông tin tài chính một cách minh bạch và phục vụ phân tích tốt hơn.

Bên cạnh đó, Thông tư 99 còn tinh gọn mẫu sổ kế toán. Phụ lục về sổ kế toán giờ đây quy định 42 mẫu sổ thay vì 45 mẫu theo Thông tư 200 trước đây. Việc giảm 3 mẫu này nhằm mục đích đơn giản hóa và giúp doanh nghiệp dễ dàng áp dụng hơn trong thực tế. Điều này đồng thời mở rộng quyền chủ động cho doanh nghiệp: các đơn vị giờ đây được phép tự thiết kế mẫu chứng từ và mẫu sổ kế toán, miễn là tuân thủ Luật Kế toán và ban hành Quy chế hạch toán nội bộ rõ ràng. Quy định này đặc biệt khuyến khích các doanh nghiệp có đặc thù riêng hoặc mong muốn tối ưu quy trình nội bộ.

Đối với các doanh nghiệp có yếu tố nước ngoài hoặc hoạt động xuất nhập khẩu, Thông tư 99 còn bổ sung quy định chi tiết về phương pháp chuyển đổi BCTC bằng ngoại tệ sang VND. Đây là điểm mấu chốt, giúp chuẩn hóa quy trình, giảm thiểu sai sót và đảm bảo tính thống nhất trong báo cáo tài chính của các doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp xuất nhập khẩu tại các thành phố lớn như TP.HCM, Hải Phòng hay Bình Dương.

Những thay đổi này cho thấy công việc kế toán không còn chỉ dừng lại ở việc ghi chép tuân thủ. Kế toán viên phải đáp ứng yêu cầu trình bày thông tin tài chính phục vụ mục đích phân tích và minh bạch, tiệm cận chuẩn IFRS. Điều này đặt ra áp lực lớn cho các nhà cung cấp phần mềm kế toán, buộc họ phải nâng cấp nhanh chóng để đáp ứng mẫu biểu và cấu trúc mới. Những doanh nghiệp vẫn đang sử dụng Excel hoặc các phần mềm kế toán nhỏ lẻ sẽ đối mặt với thách thức chuyển đổi đáng kể trong năm 2026.

Những Điểm Sáng Về Chính Sách Thuế Mới 2026 và Con Số Đáng Chú Ý

Song song với các quy định kế toán, hệ thống thuế cũng có những thay đổi lớn, tác động sâu rộng đến doanh nghiệp và cá nhân. Đầu tiên, từ 01/01/2026, các hộ và cá nhân kinh doanh sẽ không còn áp dụng phương pháp thuế khoán. Việc kê khai và nộp thuế sẽ dựa trên doanh thu thực tế và dữ liệu quản lý theo Luật Quản lý thuế. Điều này đi kèm yêu cầu sử dụng hóa đơn điện tử và ghi chép sổ sách tối thiểu, đặc biệt với hộ kinh doanh có doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm. Rõ ràng, cách "khoán miệng" sẽ không còn hiệu lực.

Một điểm sáng khác là Luật Thuế TNCN số 109/2025/QH15 nâng mức doanh thu không phải nộp thuế TNCN cho hộ, cá nhân kinh doanh từ 200 triệu đồng/năm lên 500 triệu đồng/năm, bắt đầu từ 2026. Đây là con số then chốt, mang lại lợi ích đáng kể cho các hộ kinh doanh nhỏ tại các chợ, tuyến phố thương mại ở Hà Nội, TP.HCM, Cần Thơ. Với các hộ có doanh thu trên 500 triệu đồng/năm, thuế TNCN sẽ được tính trên thu nhập thực tế (doanh thu trừ chi phí), áp dụng thuế suất 15% hoặc 17% tùy lĩnh vực, buộc kế toán và chủ hộ phải theo dõi chi phí chặt chẽ và có chứng từ hợp lệ.

Đối với thu nhập từ tiền lương, tiền công, Luật Thuế TNCN mới áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần 5 bậc. Đồng thời, mức giảm trừ gia cảnh cũng được điều chỉnh tăng mạnh từ 01/01/2026:

Mức tăng giảm trừ gia cảnh này sẽ giúp giảm gánh nặng thuế cho nhiều người lao động, đặc biệt những người có thu nhập trung bình và có người phụ thuộc. Bạn có thể tính giảm trừ gia cảnh của mình ngay để lên kế hoạch tài chính cá nhân.

Một tin vui khác cho khởi nghiệp là Nghị định 20/2026/NĐ-CP quy định miễn thuế TNDN trong 3 năm kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV). Đây là tín hiệu hỗ trợ khởi nghiệp mạnh mẽ, đặc biệt tại các trung tâm đổi mới sáng tạo như Khu Công nghệ cao TP.HCM hay Hòa Lạc (Hà Nội).

Chính sách giảm thuế GTGT 2% cũng được thông tin là tiếp tục áp dụng đến hết năm 2026, nhằm kích cầu tiêu dùng và hỗ trợ nền kinh tế. Tuy nhiên, các mức xử phạt vi phạm về thuế, hóa đơn lại tiếp tục được siết chặt qua Nghị định 310/2025/NĐ-CP (sửa đổi Nghị định 125/2020/NĐ-CP), hiệu lực từ 16/01/2026, cho thấy cơ quan quản lý ngày càng nghiêm khắc trong việc đảm bảo tuân thủ.

Trong bối cảnh những thay đổi về thuế và chính sách kinh tế này, việc theo dõi các chỉ số vĩ mô cũng rất quan trọng. Ví dụ, giá nhiên liệu ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí vận hành doanh nghiệp và sinh hoạt cá nhân. Tính đến 2026-06-17, giá xăng RON 95 tại Việt Nam là 24.150 VND/lít. So với các nước trong khu vực, đây là một mức giá cạnh tranh, ảnh hưởng tích cực đến chi phí logistics và giá cả hàng hóa dịch vụ. Cụ thể:

Xu Hướng Lớn Định Hình Hệ Thống Kế Toán – Thuế Việt Nam

Tổng thể các quy định mới cho phép Cú Kiểm Toán dự đoán những xu hướng chính sẽ định hình hệ thống kế toán – thuế Việt Nam trong giai đoạn 2026–2028. Xu hướng đầu tiên là số hóa và kết nối dữ liệu kế toán – thuế – ngân hàng. Việc bãi bỏ thuế khoán, tính thuế theo doanh thu thực tế, yêu cầu hóa đơn điện tử với hộ kinh doanh có doanh thu trên 1 tỷ đồng/năm, cùng với quyền tự thiết kế chứng từ của doanh nghiệp nhưng phải quản lý theo quy chế nội bộ, tất cả đều nhấn mạnh vai trò trung tâm của dữ liệu số. Cơ quan thuế, từ Tổng cục Thuế đến các cục thuế Hà Nội, TP.HCM, sẽ ngày càng dựa vào dữ liệu hóa đơn, doanh thu, giao dịch ngân hàng để phân tích rủi ro và quản lý thuế. Bạn cần đảm bảo lịch nộp thuế và hồ sơ luôn minh bạch.

Xu hướng thứ hai là thu hẹp ưu đãi dàn trải và tăng cường hỗ trợ có trọng tâm. Thay vì các chính sách ưu đãi tràn lan, các quy định mới tập trung vào những nhóm đối tượng cụ thể. Ví dụ, DNNVV khởi nghiệp được miễn 3 năm thuế TNDN, hộ kinh doanh nhỏ được nâng ngưỡng 500 triệu đồng/năm không phải nộp thuế TNCN, và người lao động thu nhập trung bình được tăng giảm trừ gia cảnh. Điều này thể hiện sự chuyển dịch từ hỗ trợ chung sang hỗ trợ có chọn lọc, tập trung vào các động lực tăng trưởng và các đối tượng cần khuyến khích.

🦉 Cú nhận xét: Chính sách ưu đãi có trọng tâm giúp nguồn lực quốc gia được sử dụng hiệu quả hơn, hướng đúng vào những khu vực cần được thúc đẩy để phát triển bền vững.

Xu hướng thứ ba là gắn chặt trách nhiệm của kế toán với quản trị tuân thủ thuế. Thông tư 99/2025/TT-BTC không chỉ thay đổi các mẫu biểu mà còn nâng cao yêu cầu về chất lượng thông tin tài chính. Khi dữ liệu kế toán trở thành cơ sở trực tiếp để tính thuế TNDN, TNCN, và thuế GTGT, bất kỳ sai sót nào cũng không còn chỉ là lỗi kế toán đơn thuần mà sẽ trở thành rủi ro thuế, với mức phạt cao theo Nghị định 310/2025/NĐ-CP. Vai trò của người làm kế toán vì thế càng trở nên quan trọng, đòi hỏi sự chính xác và am hiểu sâu sắc về luật định.

Cuối cùng, xu hướng thứ tư là hội nhập chuẩn mực và chuẩn bị cho IFRS. Việc đổi tên BCTC thành "Báo cáo tình hình tài chính" và chuẩn hóa phương pháp chuyển đổi ngoại tệ là những bước đi chiến lược, tạo tiền đề cho quá trình áp dụng các chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS) tại Việt Nam. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các doanh nghiệp niêm yết và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) đang hoạt động tại Hà Nội và TP.HCM, giúp tăng tính minh bạch và khả năng so sánh của báo cáo tài chính trên thị trường toàn cầu.

Bài Học Vàng Cho Doanh Nghiệp và Người Nộp Thuế

Để thích ứng và phát triển trong bối cảnh các quy định kế toán – thuế mới, doanh nghiệp và người nộp thuế cần có những hành động cụ thể và kịp thời:

Kết Luận

Năm 2026 không chỉ là một năm chuyển giao mà còn là một bước ngoặt quan trọng trong lĩnh vực kế toán và thuế tại Việt Nam. Với sự ra đời của Thông tư 99/2025/TT-BTC, Luật Thuế TNCN 109/2025/QH15 và hàng loạt nghị định mới, hệ thống quản lý tài chính doanh nghiệp đang được số hóa, chuẩn hóa và tối ưu hóa ở một cấp độ cao hơn. Các xu hướng lớn như số hóa dữ liệu, hỗ trợ có trọng tâm và hội nhập IFRS đòi hỏi doanh nghiệp phải chủ động thích nghi.

Việc đầu tư vào hệ thống, chuyển đổi tư duy quản lý, và tận dụng triệt để các chính sách ưu đãi sẽ là chìa khóa giúp doanh nghiệp không chỉ tuân thủ mà còn tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững. Hãy chủ động chuẩn bị ngay từ hôm nay để đảm bảo sự minh bạch, giảm thiểu rủi ro và tối ưu hóa lợi ích từ những thay đổi này. Sử dụng 30+ công cụ tính thuế miễn phí tại thue.cuthongthai.vn để luôn cập nhật và tuân thủ mọi quy định.