1. Ai là người có quyền thừa kế hợp pháp theo quy định năm 2025?

Theo Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, quyền thừa kế theo pháp luật được phân chia thành ba hàng thừa kế rõ rệt. Hàng thừa kế thứ nhất gồm vợ, chồng, cha mẹ đẻ, cha mẹ nuôi, con đẻ và con nuôi của người để lại di sản.

Chỉ khi không còn ai ở hàng trước thì hàng thừa kế sau mới được hưởng di sản. Việc nắm vững quy định này giúp chủ sở hữu tài sản chủ động trong việc lập di chúc, tránh tình trạng tranh chấp giữa các thành viên trong gia tộc.

Trong tư duy quản trị tài sản hiện đại, việc xác định đúng đối tượng thụ hưởng không chỉ là vấn đề pháp lý mà còn là chiến lược bảo toàn di sản. Chúng ta cần hiểu rõ các hàng thừa kế để tối ưu hóa việc chuyển giao quyền sở hữu.

Giải mã các hàng thừa kế theo Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015 và những thay đổi trong tư duy quản trị tài sản thế hệ mới.

2. Tại sao kỷ phần bắt buộc theo Điều 644 BLDS 2015 lại là rào cản lớn nhất khi lập di chúc?

Điều 644 BLDS 2015 quy định về người thừa kế không phụ thuộc nội dung di chúc. Đây là những đối tượng bắt buộc được hưởng ít nhất 2/3 suất của một người thừa kế nếu di sản được chia theo pháp luật.

Các đối tượng này bao gồm con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng hoặc con thành niên không có khả năng lao động. Nhiều chủ di sản bỏ sót quy định này, dẫn đến di chúc bị tuyên vô hiệu một phần hoặc toàn bộ.

Việc không tính toán kỹ kỷ phần bắt buộc thường khiến các dự định phân chia tài sản bị đảo lộn. Điều này gây ra rủi ro pháp lý nghiêm trọng, dễ dẫn đến kiện tụng kéo dài giữa các thành viên gia đình.

Phân tích rủi ro pháp lý khi người để lại di sản vô tình bỏ sót đối tượng thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc.

3. Làm thế nào để phân định tài sản chung - riêng trong thừa kế quyền sử dụng đất theo Luật Đất đai 2024?

Luật Đất đai 2024 yêu cầu sự minh bạch cao trong việc xác định nguồn gốc đất đai trước khi thừa kế. Tài sản chung vợ chồng cần được tách bạch rõ ràng với tài sản riêng được thừa kế hoặc tặng cho trước đó.

Dưới đây là bảng so sánh các yếu tố cần lưu ý khi phân định tài sản:

Việc lập văn bản thỏa thuận phân định tài sản cần được thực hiện sớm để tránh rủi ro pháp lý. Đây là bước đệm quan trọng để bảo vệ quyền lợi của người thừa kế và sự ổn định của gia tộc.

Hướng dẫn thực chiến về việc tách bạch tài sản gia tộc trước khi thực hiện chuyển giao quyền thừa kế để tránh tranh chấp kéo dài.

4. Tại sao cấu trúc Holding và Family Office là giải pháp tối ưu cho truyền thừa bền vững?

Từ dữ liệu giải phẫu 317 đại gia tộc trên thế giới, chúng tôi nhận thấy rủi ro lớn nhất không nằm ở thị trường, mà ở sự phân tán tài sản. Việc chia nhỏ quyền sở hữu doanh nghiệp cho nhiều người thừa kế thường dẫn đến xung đột cổ đông và suy yếu quyền kiểm soát.

Cấu trúc Holding gia đình theo Luật Doanh nghiệp 2020 giúp tập trung quyền biểu quyết tại một thực thể duy nhất. Thay vì chia nhỏ cổ phần trực tiếp, các thành viên gia tộc sở hữu cổ phần tại công ty Holding. Điều này ngăn chặn việc tài sản bị xé lẻ, đồng thời bảo vệ doanh nghiệp khỏi các tranh chấp dân sự cá nhân.

Family Office đóng vai trò là "bộ não" quản trị, thực thi Hiến chương gia tộc để đảm bảo tầm nhìn được duy trì qua các thế hệ. Tại Việt Nam, việc kết hợp mô hình này với các công cụ như Quỹ tín thác (Trust) giúp bảo vệ tài sản trước rủi ro hôn nhân hoặc nợ cá nhân của người kế nhiệm.

Việc xây dựng hệ thống quản trị bài bản ngay từ F1 là chìa khóa để vượt qua "lời nguyền" ba đời. Chúng tôi đã hỗ trợ nhiều gia đình thiết lập cấu trúc này để bảo tồn di sản bền vững.

Sau khi đã nắm vững cấu trúc quản trị, hãy cùng giải đáp các thắc mắc chuyên sâu về pháp lý thừa kế và bảo vệ di sản đa thế hệ.

5. Những câu hỏi thường gặp về thừa kế và quản trị di sản (FAQ)

Dưới đây là các câu hỏi phổ biến mà LS. Nguyễn Như Quỳnh và đội ngũ chuyên gia thường xuyên tiếp nhận từ các chủ gia sản:

• Di chúc có cần công chứng mới hợp pháp không? Theo Điều 627 BLDS 2015, di chúc có thể lập văn bản có người làm chứng hoặc công chứng. Tuy nhiên, để tránh tranh chấp về tính minh mẫn, công chứng là hình thức bảo vệ pháp lý cao nhất.
• Người thừa kế không phụ thuộc nội dung di chúc là ai? Đó là cha, mẹ, vợ, chồng và con chưa thành niên hoặc con đã thành niên không có khả năng lao động. Họ luôn được hưởng 2/3 suất thừa kế theo pháp luật dù di chúc không nhắc đến.
• Tài sản hình thành trước hôn nhân có bị chia thừa kế? Đây là tài sản riêng, không thuộc khối di sản chung của vợ chồng. Tuy nhiên, cần lưu ý việc nhập tài sản riêng vào tài sản chung trong quá trình quản lý.
• Làm sao để người Việt định cư nước ngoài để lại bất động sản tại Việt Nam? Cần thực hiện thủ tục hợp pháp hóa lãnh sự di chúc và tuân thủ các quy định về đối tượng được quyền sở hữu nhà ở/đất đai theo Luật Đất đai 2024.

Việc hiểu rõ các quy định này giúp chủ di sản chủ động hơn trong việc lập kế hoạch truyền thừa. Mọi quyết định pháp lý cần được xem xét dựa trên tình trạng tài sản thực tế và mục tiêu gia tộc cụ thể.

Được tham vấn chuyên môn bởi: Luật sư Nguyễn Như Quỳnh - Đoàn Luật sư TP. Hà Nội.