Giới Thiệu

Mỗi lần ra chợ, hay mỗi khi đổ xăng, bạn có thấy ví mình "hao hụt" nhanh hơn không? Đó chính là cảm nhận trực quan nhất về lạm phát. Giá cả cứ thế leo thang, khiến đồng tiền mình kiếm được dường như "bé lại". Cả nước mình đều quan tâm đến chỉ số CPI (Chỉ số Giá Tiêu dùng) để biết lạm phát đang ở mức nào.

Nhưng Cú Thông Thái muốn mách nhỏ bạn một điều: có một chỉ số khác, ít được nhắc đến hơn, nhưng lại là "kim chỉ nam" thực sự cho Ngân hàng Nhà nước (NHNN) khi họ điều chỉnh lãi suất, ảnh hưởng trực tiếp đến khoản tiền gửi tiết kiệm, khoản vay mua nhà của bạn. Đó là CPI lõi. Tại sao lại thế?

Chỉ số CPI lõi giống như một bộ lọc tạp âm vậy. Trong một bữa tiệc ồn ào, bạn có thể nghe đủ thứ âm thanh hỗn tạp – tiếng nhạc xập xình, tiếng nói chuyện, tiếng ly chén va chạm. NHNN cũng vậy, nếu chỉ nghe CPI tổng thể, họ sẽ bị "nhiễu" bởi những biến động giá tạm thời. CPI lõi giúp họ loại bỏ những yếu tố "nhiễu" đó để nghe rõ "nhịp đập" thực sự của nền kinh tế. Rất quan trọng.

CPI Lõi là gì: Tại Sao Ngân Hàng Nhà Nước Lại "Săn" Chỉ Số Này?

Đầu tiên, hãy cùng ông chú ôn lại bài cũ một chút về CPI thông thường nhé. CPI là viết tắt của Consumer Price Index, tức là Chỉ số Giá Tiêu dùng. Nó đo lường sự thay đổi của giá cả một rổ hàng hóa và dịch vụ tiêu biểu mà các gia đình mua sắm hàng ngày – từ gạo, thịt, rau củ đến tiền thuê nhà, học phí, giá xăng xe. Khi CPI tăng, nghĩa là giá cả trung bình của những thứ đó đang đắt lên, và tiền của bạn mua được ít thứ hơn.

Vậy còn CPI lõi thì sao? Cụ thể, CPI lõi là chỉ số CPI đã được loại bỏ những thành phần có giá cả biến động quá "điên rồ" và khó lường. Ở Việt Nam, đó thường là nhóm hàng thực phẩm tươi sống (rau, thịt, cá) và năng lượng (xăng, dầu, điện). Tại sao lại phải loại bỏ chúng đi? Bởi vì giá của thực phẩm tươi sống có thể thay đổi vù vù theo thời tiết, mùa vụ; còn giá năng lượng thì nhảy múa theo tình hình thế giới, chiến tranh, thỏa thuận sản lượng của các nước dầu mỏ.

🦉 Cú nhận xét: Giá xăng dầu có thể tăng vọt một tháng rồi lại giảm mạnh tháng sau, nhưng điều đó không có nghĩa là nền kinh tế đang "nóng" lên hay "nguội" đi một cách bền vững. NHNN không thể cứ thấy giá xăng tăng là vội vàng tăng lãi suất, rồi thấy giá xăng giảm lại vội vàng hạ lãi suất. Họ cần một "bộ lọc" để nhìn thấu bản chất.

Đây chính là lý do NHNN "săn" chỉ số CPI lõi. Họ coi CPI lõi như một bác sĩ giỏi loại bỏ những triệu chứng phụ để tìm ra căn bệnh gốc. Nó phản ánh áp lực lạm phát cốt lõi và bền vững trong nền kinh tế, cái mà họ có thể tác động bằng các chính sách của mình. Một con số ổn định hoặc biến động ít hơn từ CPI lõi sẽ giúp NHNN đưa ra chính sách tiền tệ dài hạn, không bị "giật mình" bởi những biến động giá ngắn hạn. Bạn có bao giờ tự hỏi, tại sao giá xăng lên xuống thất thường mà lãi suất không nhảy múa theo không? Chính là vì NHNN đang nhìn vào CPI lõi đó!

Để dễ hình dung hơn, hãy nhìn vào bảng so sánh sau:

Việc theo dõi những chỉ số vĩ mô quan trọng như CPI lõi là điều cần thiết để bạn hiểu rõ hơn về bức tranh kinh tế. Bạn có thể tự kiểm tra ngay các số liệu vĩ mô mới nhất, bao gồm cả CPI lõi, trên Dashboard Vĩ Mô của Cú Thông Thái.

CPI Lõi "Mách Nước" Chính Sách Tiền Tệ Của Ngân Hàng Nhà Nước Ra Sao?

Hãy tưởng tượng CPI lõi như là một "bản đồ kho báu" giúp NHNN định hướng con tàu kinh tế. Dựa vào những tín hiệu từ chỉ số này, NHNN sẽ quyết định "thắt dây cương" hay "buông lỏng" tiền tệ. Điều này có nghĩa là gì?

Khi CPI lõi bắt đầu có dấu hiệu tăng cao một cách bền vững, điều đó báo hiệu áp lực lạm phát đang âm ỉ trong nền kinh tế. Lúc này, NHNN có thể sẽ "thắt dây cương" bằng cách tăng lãi suất điều hành. Mục đích là để làm cho việc vay mượn trở nên đắt đỏ hơn, từ đó giảm chi tiêu, giảm đầu tư, và kéo lạm phát về mức mục tiêu. Ngược lại, nếu CPI lõi ở mức thấp, NHNN có thể "buông lỏng" bằng cách giảm lãi suất để khuyến khích vay mượn, đầu tư, kích thích tăng trưởng kinh tế.

Vậy thì, những quyết định này của NHNN ảnh hưởng thế nào đến túi tiền của bạn? Rất nhiều!